رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نگاهى سرزنشآميز به آنها انداخت و فرمود :
« أ أنتم اعلم ام الله و من أظلم ممن كتم شهادة عنده من الله و ما الله بغافل عما تعملون » ؛ آيا شما آگاهتر هستيد يا خداوند ؟ و چه كسى ستمكارتر است از آن كسى كه شهادتش را پنهان مىكند و خداوند از آنچه انجام مىدهد غافل نيست . « 1 »
( 1 )
نگاهى گذرا به سورهء مائده
چنان كه ديديم خداوند در آيهء دوم سورهء مائده ، ميته را حرام كرد . در شأن نزول آن چنين آمده است : از جمله كسانى كه همراه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله حج را به جاى مىآوردند ؛ عدى بن حاتم طائى و زيد بن مهلهل طائى بودند . همراه آنان دو نفر از آل درع و آل جويرية بودند كه شش سگ شكارى داشتند و به وسيلهء آنها گورخر و گاو وحشى و آهو و سوسمار شكار مىكردند . اين دو به هنگام شكار ، گاهى به حيوان زخمى مىرسيدند و او را ذبح مىكردند و گاهى حيوان مىمرد و اين در حالى بود كه خداوند ، ميته را حرام كرده بود . از اين رو عدى و زيد نزد رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله آمده و پرسيدند : چگونه ميتهاى بر ما حرام است ؟ به دنبال آن اين آيه نازل شد . « 2 »
يَسْئَلُونَكَ ما ذا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّباتُ وَ ما عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَ اذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ
؛ از تو مىپرسند : چه چيزى براى آنان حلال شده است ؟ بگو : « چيزهاى پاكيزه براى شما حلال گرديده و نيز صيد حيوانات شكارى كه شما به عنوان مربيان سگهاى شكارى ، از آنچه خداوند به شما آموخته ، به آنها تعليم دادهايد براى شما حلال شده است . پس از آنچه آنها براى شما گرفته و نگاه داشتهاند بخوريد و نام خدا را ببريد و پرواى خدا داشته باشيد كه خدا سريع الحساب است .
( 2 ) همچنين پيش از اين اشاره شد كه عدى بن حاتم ، نصرانى بود و مسلمان شده بود . اما در ميان قبيلهء او عدهء زيادى بودند كه مسلمان نشده و نصرانى باقى مانده بودند . بعد از آنكه عدى بن حاتم و زيد بن المهلهل دستورات اكيد اسلام دربارهء نشست و برخاست با غير مسلمانان را شنيدند ، دائما به خاطر تماس مكرر با نصرانىها ، مضطرب و نگران بودند . « 3 » از اين رو آيهء 5 سورهء مائده به اين مناسبت نازل شد كه مىفرمايد :
هامش
( 1 ) . سيد بن طاووس ، اليقين ، به صورت مسند ؛ كشف اليقين ، ص 137 از علامه حلى به طريق ارشاد القلوب ، ديلمى ، ج 3 ، ص 330 - 333 بدون اسناد و از او در بحار الانوار ، ج 28 ، ص 97 - 102 .
( 2 ) . مجمع البيان ، ج 3 ، ص 248 ؛ اسباب النزول ، ص 157 - 156 ؛ الدر المنثور به نقل از شعبى در الميزان ، ج 5 ، ص 210 .
( 3 ) . الميزان ، ج 5 ، ص 203 .