( 1 )
سوزاندن مسجد نفاق
ابن اسحاق مىنويسد : رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله پيش رفت تا در ذى أوان فرود آمد . از اينجا تا مدينه يك ساعت راه بود « 1 » . گفته مىشود : منافقان متخلف ، از مدينه بيرون آمدند تا از آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله و لشكريان اسلام استقبال كنند . رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله به لشكريان دستور داد : با هيچ يك از متخلفان صحبت نكنيد و با او همنشين نشويد تا به شما اجازه دهم « 2 » .
خبر مسجد ضرار و اهل آن توسط وحى « 3 » به اطلاع پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله رسيد . قمى مىنويسد :
پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله عامر بن عدى از بنى عمرو بن عوف أوسى و مالك بن دخشم خزاعى را فرستاد تا اين مسجد را آتش بزنند و تخريب كنند ! وقتى كه به قباء رسيدند ، مالك خزاعى به منزل رفت و آتشى آورد و با آن برگهاى خرمايى كه در سقف به كار رفته بود را آتش زد . كسانى كه در آن بودند ، متفرق شدند . پس از آنكه مسجد سوزانده شد ، ديوارهاى آن را خراب كردند « 4 » .
چنين به نظر مىرسد كه شيخ طوسى در تبيان از قتاده و مجاهد ، از ابن عباس نقل كرده است : رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله عاصم بن عوف عجلانى و مالك بن دخشم كه از بنى عمرو بن عوف بودند را فراخواند و به آنان فرمود : به اين مسجدى كه اهل آن ظالم هستند برويد و آن را بسوزانيد و منهدم كنيد ! آنها پياده خارج شدند ! و اين دستور را اجرا كردند . « 5 »
( 2 ) طبرسى در مجمع البيان اضافه كرده است : آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله عمار بن ياسر را كه وحشى ، قاتل حمزه نيز از همراهانش بود ، فرستاد تا آن را آتش بزند و دستور داد كه جاى مسجد به محل جمعآورى آشغال و فاضلاب تبديل شود . « 6 »
هامش
- حسن بن على عليه السّلام در مجلس معاويه نقل كرده است كه فرمود : روزى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را در گردنه نگه داشتند تا ناقهء آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله را رم بدهند . آنها دوازده نفر بودند كه ابو سفيان يكى از آنان بود و از كتاب المحلى ، تأليف ابن حزم ( متوفى 456 ه - ق ) ، ج 11 ، ص 255 حديث حذيفه را نقل كرده است كه در آن اسامى ابو بكر ، عمر ، عثمان و سعد بن ابى وقاص آمده است .
سپس در صحت اين روايت تشكيك كرده است .
( 1 ) . سيرهء ابن اسحاق ، ج 4 ، ص 174 .
( 2 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 1049 .
( 3 ) . ابن اسحاق نگفته است كه اين خبر از آسمان نازل شد و واقدى نگفته است كه اين خبر به وسيله قرآن به اطلاع رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله رسيد ؛ ولى قمى در تفسير خود ، ج 2 ، ص 305 و طبرسى در مجمع ، ج 5 ، ص 109 نوشتهاند : آيهاى در شأن اين مسجد بر آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله نازل شد . سپس در ج 5 ، ص 105 و 120 تصريح مىكند كه سورهء توبه و آيات مسجد ضرار ، پنجاه روز پس از بازگشت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله از تبوك نازل شد !
( 4 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 305 .
( 5 ) . تبيان ، ج 5 ، ص 298 .
( 6 ) . مجمع البيان ، ج 5 ، ص 110 ؛ اما معروف اين است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله پس از فتح مكه و اسلام آوردن وحشى به وى گفت : از -