آنها مسجد را در قسمتى از خانهء وديعة بن ثابت ، همسايهء ابو عامر ، راهب فاسق بنا كردند ابو لبابة بن عبد المنذر بدون اينكه هم عقيدهء ايشان باشد ، چوبهايى را براى ساختن مسجد به آنها هديه كرد . « 1 »
( 1 ) سپس پنج نفر از ايشان به نامهاى : ابو حبيبة بن أزعر ، ثعلبة بن حاطب ، خذام بن خالد ، عبد اللّه بن نبتل و معتّب بن قشير پيش رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله كه در حال تجهيز لشكر براى غزوهء تبوك بود ، آمدند و عرض كردند : اى پيامبر خدا ، به خاطر نيازى كه احساس مىكرديم و به سبب اينكه بعضى از شبها بارانى است و بعضى شبها تاريك و ظلمانى است و آمدن به مسجد قباء سخت مىباشد ، مسجدى را بنا كردهايم ؛ دوست داريم كه تشريف بياوريد و در آن نماز بخوانيد . آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله فرمود : من در حال سفر هستم و سرم شلوغ است ، به خواست خدا اگر برگشتيم ، پيش شما مىآيم و در آن نماز مىخوانم . « 2 »
از خبر عاصم بن عدى چنين فهميده مىشود كه آنان ، وقتى پيش رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله رفتند كه هنوز مشغول ساختن مسجد بودند ، زيرا واقدى از او روايت كرده است : در حال آماده شدن براى غزوه تبوك بوديم كه ثعلبة بن حاطب و عبد اللّه بن نبتل را ديدم كه تازه از نصب ناودان مسجد ضرار فارغ شده بودند . آنها وقتى مرا ديدند ، گفتند : اى عاصم ، رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به ما قول داده است كه وقتى از تبوك برگشت ، در آن نماز بخواند . و من مىدانستم كه اين مسجد را ابو حبيبة بن أزعر بنيانگذارى كرده است و در اين حال خذام بن خالد و وديعة بن ثابت كه از منافقان معروف بودند ، از خانهاى خارج شدند . « 3 »
آنها بر امامت مجمّع بن جارية بن عامر ، معروف به الاغ خانه در اين مسجد به توافق رسيده بودند كه در آن ايام امام ايشان بود . « 4 »
( 2 )
دو لشكرگاه در مدينه !
طبرسى مىنويسد : رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله بالاى ثنية « 5 » الوداع را به عنوان لشكرگاه خود انتخاب كرده بودند و كسانى از مهاجران و انصار و قبايل عرب از بنى كنانه و اهل تهامة و مزينه و جهينه و طىء و تميم « 6 » كه مىخواستند همراه باشند ، در اين اردوگاه جمع شده بودند .
هامش
- قريش در مكه ملحق شد و پس از فتح مكه به طائف فرار كرد و آنجا ماند تا مردم طائف مسلمان شدند . اين مطلب در تبيان ، ج 5 ، ص 298 و از او در مجمع البيان ، ج 5 ، ص 110 آمده است .
( 1 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 1045 - 1046 .
( 2 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 1045 - 1046 .
( 3 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 1048 .
( 4 ) . سيرهء ابن اسحاق ، ج 2 ، ص 169 و مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 1046 - 1047 .
( 5 ) . در جهت شام در شمال مدينه قرار دارد نه در جهت مكه و قباء در جنوب مدينه .
( 6 ) . اعلام الورى ، ج 1 ، ص 243 .