تِجارَةٌ وَ لا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ إِقامِ الصَّلاةِ وَ إِيتاءِ الزَّكاةِ يَخافُونَ يَوْماً تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَ الْأَبْصارُ . لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ ما عَمِلُوا وَ يَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ وَ اللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ »
؛ در خانههايى كه خدا رخصت داده كه قدر و منزلت آنها رفعت يابد و نامش در آنها ياد شود . در آن خانهها هر بامداد و شامگاه او را نيايش مىكنند . مردانى كه نه تجارت و نه دادوستدى ، آنان را از ياد خدا و برپا داشتن نماز و پرداختن زكات به خود مشغول نمىدارد و از روزى كه دلها و ديدهها در آن زير و رو مىشود ، مىهراسند . تا خدا بهتر از آنچه انجام مىدادند به ايشان جزا مىدهد و از فضل خود بر آنان بيفزايد و خدا هر كه را بخواهد ، بىحساب روزى مىدهد .
( 1 ) قمى در تفسيرش ، با سند خود از امام باقر عليه السّلام روايت كرده است : منظور از بيوت ، خانههاى پيامبران است . « 1 » و از ابن عمر روايت كرده است : منظور از :
« شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ »
در آيهء سابق ، حضرت ابراهيم عليه السّلام و منظور از :
« الزُّجاجَةُ كَأَنَّها كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ »
، حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله است . و از كعب الاحبار روايت شده است :
« المشكاة » ، محمد و
« الْمِصْباحُ »
قلب او است و سينهء پيامبر را به « الكوكب الدرى » تشبيه كرده است . « 2 »
( 2 ) و طبرسى به صورت مرفوع اضافه كرده است : هنگامى كه آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله اين آيه را خواند ، از او سؤال شد : اين خانهها كدام است ؟ فرمود : خانههاى پيامبران . ابو بكر برخاست و به خانهء على و فاطمه اشاره كرد و پرسيد : اى رسول خدا ، آيا اين خانه از آنها است ؟ فرمود : بله ، از بهترين آنها است . « 3 »
نزول قول خداى متعال :
« فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ »
، بعد از شايعهپراكنى و اتهامهاى منافقين ، اين مطلب را به ذهن متبادر مىكند كه آيهء :
« إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ »
، از سورهء احزاب .
بعد از ازدواج آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله با زينب بنت جحش و عيبجويى و شايعهسازىهاى منافقين دربارهء آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله نازل شد ، يعنى در هر دو مورد ، عيبجويى و طعنهزدنهاى منافقين باعث ترفيع مقام صاحبان آن خانه شد و در واقع منافقان كه دشمنان آن حضرت بودهاند ، باعث خير شده و علت نزول اين آيات و ترفيع مقام و مرتبهء آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله و اهل بيت عليهم السّلام شدهاند .
( 3 )
روىگردانى از حكم رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله
از آيهء 47 تا آيهء 52 سورهء نور ، مطلبى شبيه مسألهء افك كه مرتبط با رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله است ، مطرح مىشود ،
هامش
( 1 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 104 ، و تمام آن اين گونه است : و از جمله مصاديق آن خانهء على عليه السّلام است .
( 2 ) . تبيان ، ج 7 ، ص 437 - 438 .
( 3 ) . مجمع البيان ، ج 7 ، ص 227 ، و الميزان ، ج 15 ، ص 143 به نقل از الدر المنثور .