تو برايم آورده است و مىگويد كه تو مرا دعوت كردهاى . حال اگر به اسلام راضى شدم كه هيچ و الّا تا دو ماه به من مهلت بدهيد ! رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود : بيا پايين اى ابو وهب . گفت : نه به خدا قسم ، تا وضعيت مرا روشن نكنى ، پايين نمىآيم ! فرمود : بلكه تا چهار ماه به تو مهلت مىدهم ! و صفوان پياده شد . « 1 »
( 1 )
بيعت همسر ابو سفيان و عكرمة بن ابى جهل
اخبار مربوط به نزول آيات نهگانهء سورهء ممتحنه گذشت كه مربوط به تلاش حاطب بن ابى بلتعه بود كه سعى مىكرد اهل مكه را از عواقب فتح مكه بترساند . و دو آيهء دهم و يازدهم در شأن زنان مسلمانى بود كه قبل از فتح ، به مدينه مهاجرت كرده بودند . و آيهء دوازدهم در شأن بيعت زنان مسلمان بعد از فتح مىباشد كه مىفرمايد :
« يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذا جاءَكَ الْمُؤْمِناتُ يُبايِعْنَكَ عَلى أَنْ . . .
فَبايِعْهُنَّ »
؛ اى رسول ما ، هنگامى كه زنان مؤمن مىآيند كه با تو بيعت كنند كه . . . با آنها بيعت كن . هيچ اختلافى در شأن نزول اين آيه نيست و آيهاى در مورد بيعت با مردان وارد نشده است و خبر مربوط به بيعت زنان در اينجا پيش كشيده شده است و همين دلالت مىكند كه قبل از آن بيعت با مردان صورت گرفته است .
( 2 ) معمول اين است كه بيعت براى كمك و يارى به همديگر در جنگها انجام مىشود و از زنها چنين انتظارى نمىرود ، براى همين شيخ طوسى در التبيان گفته است : علّت بيعت با زنان با توجه به اينكه آنها اهل جنگ و جهاد نمىباشند ، اين بوده است كه از آنها در مورد امورى كه مربوط به دين و همسرانشان كه در صلاحيت آنها مىباشد ، بيعت بگيرد . و اين در ابتداى اسلام بوده است تا به وسيلهء زنان ، احكام اسلام مورد بىاعتنايى قرار نگيرد و پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله براى تأكيد در عمل به احكام و قوانين اسلامى از آنها بيعت گرفت . « 2 »
( 3 ) همچنين خبرى را نقل كرده و گفتيم كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله خون چند نفر از زنان را هدر اعلام كرده بود كه عبارت بودند از : هند دختر عتبهء مخزومى و همسر ابو سفيان « 3 » ، كه حلبى دربارهء او مىگويد : وى وارد خانهء ابو سفيان شد ، سپس ابو سفيان با پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در مورد بيعت با زنان صحبت كرد و ام الفضل نيز در اين امر او را يارى داد تا اينكه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بيعت زنان را پذيرفت . « 4 » در مورد تعداد زنان و محل بيعت آنان با رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ، واقدى با سند خود از عبد اللّه بن زبير روايت مىكند : ده نفر از زنان قريش نزد رسول
هامش
( 1 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 853 - 854 .
( 2 ) . التبيان ، ج 9 ، ص 589 و از او در مجمع البيان ، ج 9 ، ص 415 .
( 3 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 825 و تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 60 - 59 و مناقب حلبى ، ج 1 ، ص 208 .
( 4 ) . مناقب آل ابى طالب ، ج 1 ، ص 208 .