فرماندهى آنها را شخصى به نام مالك بن زافله از قبيلهء بلىّ بر عهده داشت .
( 1 ) و پس از آنكه مسلمانان از محل استقرار كفار آگاه شدند ، به مدت دو شب در معان اقامت كردند تا چارهاى بينديشند . برخى گفتند كه نامهاى به رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بفرستيم و او را از تعداد كفار آگاه كنيم تا نيروى كمكى بفرستد و يا فرمان ديگرى بفرمايد . امّا عبد اللّه بن رواحه مردم را دلدارى داد و گفت : « به خدا قسم ، آن چيزى كه از آن كراهت داريد ، همان چيزى است كه براى آن خارج شدهايد و آن را طلب مىكنيد [ شهادت ] . ما با تكيه بر كثرت افراد و سلاح نمىجنگيم ، بلكه با اين دينى كه خدا ما را بدان مفتخر كرده است مىجنگيم . به سوى دشمن برويد كه به يكى از دو خوبى دست مىيابيد : يا به پيروزى و يا به شهادت مىرسيد ! » لشكريان گفتند : ابن رواحه درست مىگويد . « 1 »
( 2 ) مسلمانان حركت كردند تا در انتهاى بلقاء به نزديكى روستاى مشارف رسيدند . در آنجا لشكر هرقل كه مركّب از رومىها و اعراب بود ، مستقر شده بود . مسلمانان از آنجا به سوى روستاى ديگرى در منطقهء بلقاء پيش رفتند كه بدان مؤته گفته مىشد . دشمن هم به آنها نزديك شد تا در روستاى موته در مقابل هم قرار گرفتند .
مسلمانان آماده شده و صفآرايى كردند . آنها قطبة بن قتاده عذرى را به فرماندهى ميمنه و عباية بن مالك انصارى را به فرماندهى ميسره انتخاب كردند . « 2 »
( 3 ) واقدى از ابو هريره روايت مىكند : هنگامى كه با مشركان در موته روبرو شديم ، چيزهايى را ديدم كه قبل از آن نديده بوديم . تعداد آنها بسيار زياد بود و اسلحه و چارپايان و ديباج و حرير و طلاى بسيارى به همراه داشتند كه چشمانم خيره مانده بود . ثابت بن اقرم به من گفت : اى ابو هريره ، تو را چه شده است ؟
گويى جمع زيادى را ديدهاى ؟ ! گفتم : بله . گفت : اگر در بدر شركت داشتى مىديدى كه ما به واسطهء زيادى افرادمان پيروز نشديم ! « 3 »
هامش
- است كه بعد از او پسرش موريق و سپس قيصر و سپس هرقل بن قيصر در دوران عمر حكومت كردهاند : و در كتاب التنبيه و الاشراف ، ص 133 آمده است : هرقل بن فوقاس بن مرقس ، از جملهء فرماندهان قيصر ، بود كه مردم را عليه قيصر تحريك كرد مردم او را به قتل رساندند و ابن فوقاس را پادشاه خود كردند و اين مصادف با ايام هجرت بود و او بيش از بيست و پنج سال پادشاهى كرد كه تا دو سال از اوايل خلافت عمر طول كشيد . وى در ص 230 در مورد جنگ موته مىنويسد : لشكريان روم كه صد هزار نفر بودند به وسيله هرقل براى مقابله با مسلمانان فرستاده شده بودند و در آن هنگام وى در انطاكيه حضور داشت و شرحبيل بن عمرو را عامل عربهاى مسيحى كه شامل قبايل غسّان و قضاعه و غيره مىشد قرار داده بود و ثياذوكس ، رئيس اسقفها را عامل روم قرار داده بود .
( 1 ) . سيرهء ابن اسحاق ، ج 4 ، ص 17 .
( 2 ) . همان ، ج 4 ، ص 19 .
( 3 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 760 - 761 .