عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ وَ كانَ ذلِكَ عِنْدَ اللَّهِ فَوْزاً عَظِيماً . وَ يُعَذِّبَ الْمُنافِقِينَ وَ الْمُنافِقاتِ وَ الْمُشْرِكِينَ وَ الْمُشْرِكاتِ الظَّانِّينَ بِاللَّهِ ظَنَّ السَّوْءِ عَلَيْهِمْ دائِرَةُ السَّوْءِ وَ غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَ لَعَنَهُمْ وَ أَعَدَّ لَهُمْ جَهَنَّمَ وَ ساءَتْ مَصِيراً . وَ لِلَّهِ جُنُودُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ كانَ اللَّهُ عَزِيزاً حَكِيماً . إِنَّا أَرْسَلْناكَ شاهِداً وَ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً . لِتُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تُعَزِّرُوهُ وَ تُوَقِّرُوهُ وَ تُسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَ أَصِيلًا . إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّما يَنْكُثُ عَلى نَفْسِهِ وَ مَنْ أَوْفى بِما عاهَدَ عَلَيْهُ اللَّهَ فَسَيُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً . سَيَقُولُ لَكَ الْمُخَلَّفُونَ مِنَ الْأَعْرابِ شَغَلَتْنا أَمْوالُنا وَ أَهْلُونا فَاسْتَغْفِرْ لَنا يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ ما لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ لَكُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً إِنْ أَرادَ بِكُمْ ضَرًّا أَوْ أَرادَ بِكُمْ نَفْعاً بَلْ كانَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً . بَلْ ظَنَنْتُمْ أَنْ لَنْ يَنْقَلِبَ الرَّسُولُ وَ الْمُؤْمِنُونَ إِلى أَهْلِيهِمْ أَبَداً وَ زُيِّنَ ذلِكَ فِي قُلُوبِكُمْ وَ ظَنَنْتُمْ ظَنَّ السَّوْءِ وَ كُنْتُمْ قَوْماً بُوراً »
« 1 » ؛ اوست كه بر دلهاى مؤمنان آرامش فرستاد تا ايمانشان را بيفزايد . . . تا مردان و زنان مؤمن را به باغهايى وارد كند كه جويباران در آن جارى است و جاودان در آن باشند و گناهانشان را ببخشد ، و اين نزد خدا كاميابى بزرگى است . و نيز مردان و زنان منافق و مردان و زنان مشرك را كه بر خدا بدگمانند عذاب كند . . . بازپسماندگان باديهنشينها به تو خواهند گفت : « اموال و كسانمان ما را به خود مشغول داشت ، براى ما طلب آمرزش كن » آنها به زبان چيزهايى مىگويند كه در دل ندارند بگو . . . بلكه خداوند بر كردارتان آگاه است . بلكه گمان برديد كه :
رسول خدا و مؤمنان هرگز نزد كسان خويش بازنخواهندگشت و به اين خيال دل خوش كرده بوديد و خيال بدى داشتيد و مردمى در خور هلاكت بوديد .
در اينجا قمى نوشته است : « قوما بورا » يعنى افراد سويى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از آنها خواست كه در حديبيه از او جدا شوند .
( 1 ) سپس مىنويسد : هنگامى كه رسول الله صلّى اللّه عليه و آله از حديبيه به سوى مدينه بازگشت ، به سوى غزوهء خيبر حركت كرد ، در اين حال اعرابى كه از همراهى با وى در حديبيه خوددارى كرده بود ، خواستند كه با وى همراه شوند ، اما خداوند فرمود :
« سَيَقُولُ الْمُخَلَّفُونَ إِذَا انْطَلَقْتُمْ إِلى مَغانِمَ لِتَأْخُذُوها ذَرُونا نَتَّبِعْكُمْ يُرِيدُونَ أَنْ يُبَدِّلُوا كَلامَ اللَّهِ قُلْ لَنْ تَتَّبِعُونا كَذلِكُمْ قالَ اللَّهُ مِنْ قَبْلُ فَسَيَقُولُونَ بَلْ تَحْسُدُونَنا بَلْ كانُوا لا يَفْقَهُونَ إِلَّا قَلِيلًا »
« 2 » ؛ چون براى گرفتن غنائم حركت كنيد ، بازپسماندگان خواهند گفت : « بگذاريد ما نيز در پى شما بياييم . » آنها مىخواهند كلام خدا را تغيير دهند ، بگو : « هرگز از پى ما نياييد ، خدا از پيش چنين خبر داده است » آنها زود خواهند گفت : « بلكه شما بر ما حسادت مىكنيد » بلكه جز اندكى در نمىيابند .
هامش
( 1 ) . فتح ( 48 ) ، 4 - 12 .
( 2 ) . همان ، آيه 15 .