غنايم شامل دو هزار شتر و پنجهزار گوسفند و دويست خانواده مىشد « 1 » كه صد خانواده از آنها پس از ازدواج رسول الله صلّى اللّه عليه و آله با جويريه ، دختر حارث آزاد شدند . « 2 »
( 1 ) در اين ميان رسول الله صلّى اللّه عليه و آله بر عدهاى منت گذاشت و آنها را بدون فديه آزاد كرد و بعضى نيز در اختيار سپاهيان اسلام قرار داده شدند . در اين زمان براى هر زن شش نياق فديه در نظر گرفته شد و بعضى از اسيران را به مدينه آوردند و خانوادههاى آنها آمدند و با فديه آزادشان كردند و به اين ترتيب هيچ زنى از بنى المصطلق باقى نماند ؛ مگر اين كه به ميان خانوادهاش بازگشت . « 3 »
در همين زمينه ابو سعيد خدرى مىگويد : پس از مدتى هيأتهايى از سوى بنى المصطلق مىآمدند و فديهء زنان و بچهها را پرداخت مىكردند و آنها را مىبردند . بعضى از زنان مخيّر شدند كه نزد صاحب سهم خويش بمانند يا بروند كه آنها اصرار بر رفتن داشتند « 4 » مگر جويريه ، دختر رئيس بنى المصطلق ، حارث بن ابى ضرار كه به هنگام تخيير بين ماندن و رفتن ، ماندن را ترجيح داد .
( 2 ) چنان كه واقدى از عايشه نقل مىكند ؛ با زنان بنى المصطلق نزديكى مىشد ؛ اما هيچ كدام از آنها به وسيلهء مسلمانان حامله نشدند ، زيرا مسلمانان عزل مىكردند ؛ چنان كه واقدى با سندى از ابى سعيد خدرى نقل مىكند كه گفت : در غزوهء بنى المصطلق اسيرانى را به دست آورديم كه دوست داشتيم فديهء آنها را بگيريم ، اما از سوى ديگر دورى از همسران ما را رنج مىداد ، براى همين از رسول الله صلّى اللّه عليه و آله در مورد عزل سؤال كرديم كه فرمودند : مانعى ندارد ؟ « 5 »
ولى يك يهودى كه از اين جريان آگاه شده بود ، گفت : اين همان قتل نفس صغرى است ! وى مىگويد : نزد رسول الله صلّى اللّه عليه و آله آمدم و سخن يهودى را براى وى بازگفتم و پيامبر در جواب فرمود :
يهودى دروغ مىگويد ، يهودى دروغ مىگويد ! « 6 »
( 3 )
در راه بازگشت
قمى مىنويسد : هنگامى كه رسول الله صلّى اللّه عليه و آله از غزوهء مريسيع كه همان غزوهء بنى المصطلق است و در
هامش
( 1 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 410 .
( 2 ) . همان ، ص 411 و خبرى را از او نقل كرديم .
( 3 ) . همان ، ص 412 . وى از ابن ابى سبره از عمارة بن غرّيه نقل مىكند . واقدى مىگويد : گفته مىشود كه آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله صداق جويريه را آزاد كردن چهل نفر از اقوام وى دانست و در اين صورت از جمله كسانى كه نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله بر آنها منت گذاشت ، همين چهل نفر بودند . و شصت نفر از آنها نيز به وسيلهء مسلمانان آزاد شدند و صد خانوادهء ديگر باقى ماندند كه با فديه آزاد شدند و چنان كه نقل شد ، فديهء هر زن شش شتر بود .
( 4 ) . همان ، ص 413 .
( 5 ) . همان .
( 6 ) . همان .