چيزى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله آن را مخفى نگاه داشته بود ، اين بود كه خداوند او را مطّلع كرده بود كه بالاخره زيد همسرش را طلاق مىدهد و زينب از همسرانش خواهد شد ؛ براى همين هنگامى كه زيد نزد آن حضرت آمد و گفت : مىخواهم همسرم را طلاق بدهم ، به وى فرمود : « همسرت را براى خودت نگه دار » و خداوند به آن حضرت فرمود : چرا فرمودى : « همسرت را براى خودت نگه دار » ؛ در حالى كه تو را مطّلع كرده بودم كه زينب به زودى از همسران تو خواهد شد ؟ « 1 »
( 1 ) مرحوم صدوق در عيون اخبار الرضا از امام رضا عليه السّلام نقل كرده است : زيد بن حارثه نزد پيامبر اكرم آمد و گفت : اى رسول خدا ، همسرم بد اخلاق است و مىخواهم كه او را طلاق دهم !
پيامبر اكرم فرمود : « از خدا بترس و همسرت را براى خودت نگه دار » ، و خداوند عز و جل او را از تعداد همسرانش آگاه كرده بود و به وى خبر داده بود كه زينب نيز از همسرانش خواهد شد ؛ اما پيامبر اين امر را مخفى نگاه داشت و آن را به زيد نگفت ، زيرا مىترسيد كه مردم بگويند : محمد به پسر خواندهء خويش گفته است كه زن تو به زودى همسر من خواهد شد و از او عيبجويى كنند . براى همين خداوند عز و جل فرمود :
« وَ إِذْ تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَ اتَّقِ اللَّهَ »
؛ و تو به كسى كه خداوند به او نعمت داده و تو نيز نعمتش دادى گفتى همسرت را براى خودت نگاهدار و از خدا بترس .
سپس زيد بن حارثه او را طلاق داد و زينب عده نگه داشت و خداوند او را به پيامبرش تزويج كرد و آيهاى هم در اين مورد نازل فرمود :
« فَلَمَّا قَضى زَيْدٌ مِنْها وَطَراً زَوَّجْناكَها لِكَيْ لا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْواجِ أَدْعِيائِهِمْ إِذا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَراً وَ كانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا »
« 2 » ؛ چون زيد از همسرش كام گرفت ما او را به نكاح تو درآورديم تا مؤمنان در نكاح همسران پسر خواندهء خود اگر از آنها كام گرفتند بر خود گناهى نپندارند كه فرمان خدا انجام شده است .
اين جواب حضرت رضا عليه السّلام به مأمون ، خليفه عباسى و همچنين على بن جهم بوده است .
( 2 ) همچنين مرحوم صدوق در اين مورد نقل كرده است كه امام رضا عليه السّلام فرمود : اما در مورد محمد صلّى اللّه عليه و آله و قول خداوند عز و جل كه مىفرمايد :
« وَ تُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّهُ مُبْدِيهِ وَ تَخْشَى النَّاسَ وَ اللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشاهُ »
« 3 » ؛ و آنچه را در دل پنهان داشتى خدا آشكار ساخت و تو از مخالفت مردم ترسيدى با اين كه سزاوار بود از خدا بترسى .
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 8 ، ص 564 .
( 2 ) . عيون الاخبار الرضا ، ج 1 ، ص 203 .
( 3 ) . همان ، ص 195 و آيه از سورهء احزاب ( 33 ) ، 37 مىباشد .