( مسأله 14 ) : هرگاه در بين نماز به سبب جهل يا نسيان مسألهاى روى
داد و مصلى در صحت و فساد نمازش مردد شد ، پس اگر عارف به احتياط باشد
به احتياط عمل كند و الا نماز را با وسعت وقت قطع كند ( 1 ) و الا عمل به مظنه
خود نمايد و اگر مظنه ممكن نباشد به احتمال عمل كند به قصد سؤال كه اگر
مخالف برآيد و وقت باشد اعاده كند و هر گاه بعد از وقت باشد قضا كند ، پس
بعد از نماز سؤال كند اگر موافق برآمد عملش صحيح است و الا اعاده يا قضا كند .
( مسأله 15 ) : اگر شخصى پيش از نماز ملتفت به جهل يا نسيان خود بود
و بدون عذر ، تحصيل مسأله نكرد و مشغول به نماز شد ، نمازش باطل است ( 2 )
به جهت تردد و متزلزل بودن ، حتى در مسأله جهر و اخفات در صورت التفات به
جهل در حكم جهر و اخفات كه تحصيل آن لازم است و نيز بر عالم تنبيه غافل
هامش
( 1 ) ميرزاى شيرازى : تعيين قطع معلوم نيست بلكه بايد به مظنه يا احتمال تمام
كند به صورتى كه در صورت ضيق ذكر شد ، و اگر بعد از سؤال و ظهور موافقت
احتياطا اعاده نمايد دور نيست كه از بعض جهات اولى باشد ، اگر چه جزم در نيت
از بين رفته است .
محمد كاظم طباطبائى : لزوم قطع معلوم نيست بلكه اتمام به صورتى كه در
حال ضيق ذكر شده ، جايز است .
محمد باقر شيرازى : احوط عدم قطع است مطلقا .
( 2 ) شيخ انصارى - ميرزاى شيرازى - محمد تقى شيرازى - محمد باقر شيرازى :
جاهل مقصر اگر عبادتش مطابق با واقع باشد هرگاه فرض شود كه قصد قربت كرده
باشد عمل او صحيح است .
محقق نائينى - محمد باقر شيرازى : بطلان نماز در صورتى است كه مطابق با
واقع يا رأى مجتهد اعلم نباشد .