رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله فرمود : آنچه را كه نزد ام الفضل گذاشتى و به او گفتى : اگر بلايى بر سرم آمد ، اين پول را براى خود و فرزندانت خرج كن ؛ بپرداز .
عباس گفت : برادر زاده ! چه كسى اين خبر را به تو داده است ؟
پيامبر فرمود : جبرئيل از سوى خدا مرا با خبر كرده است .
عباس در حالى كه قسم مىخورد ، گفت : هيچ كس از اين قضيه خبر ندارد ، مگر من و همسرم .
بنابراين شهادت مىدهم كه تو رسول اللّه هستى . « 1 »
( 1 ) طبرسى در مجمع البيان از امام باقر عليه السّلام نقل مىكند كه فرمود : فديهء هر مردى كه در جنگ بدر اسير شده بود ، چهل اوقيه طلا بود و هر اوقيه به اندازهء چهل مثقال است ، مگر عباس كه فديهء او به اندازهء صد اوقيه بود و همچنين هنگامى كه اسير شده بود ، بيست اوقيه طلا از وى به دست آمده بود . و نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله فرموده بود : آن بيست اوقيه غنيمت بوده است و تو بايد كه فديهء خود و برارزادههايت را بپردازى . او گفت من چيزى ندارم كه بپردازم .
نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله سؤال كرد : كجا است آن طلاهايى را كه به ام الفضل سپردى و گفتى :
اگر حادثهاى براى من پيش آمد ، اين براى تو و فضل و عبد الله و قثم باشد ؟ عباس گفت : چه كسى اين را به تو گفته است ؟ فرمود : خداوند تبارك و تعالى .
گفت : پس شهادت مىدهم كه تو رسول خدا هستى و به خدا قسم كه هيچ كس غير از من و ام الفضل از اين قضيه آگاه نبوده است ، مگر خداى متعال . « 2 »
( 2 ) واقدى مىگويد : از ميان اسراى بدر ، رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله بر ابو عزه ، عمرو بن عبد الله جمحى منّت گذاشت و او را بدون فديه آزاد كرد . او مردى شاعر بود كه به رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله گفت : من پنج دختر دارم كه چيزى ندارند ؛ بنابراين مرا به خاطر آنها ببخش و در مقابل به تو قول شرف مىدهم كه هيچگاه در جنگ عليه تو شركت نكنم و اقدامى عليه تو انجام ندهم .
پس رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله او را بدون فديه آزاد كرد . « 3 »
هامش
( 1 ) . روضهء كافى ، ص 202 و عياشى آن را در تفسير خود ، ج 2 ، ص 68 - 69 و حميرى در قرب الاسناد آن را نقل مىكند ، چنان كه در الميزان ، ج 9 ، ص 140 آمده است .
( 2 ) . مجمع البيان ، ج 4 ، ص 860 و در اعلام الورى ، ج 1 ، ص 169 آمده است : عباس گفت : اى رسول خدا ، به خدا قسم كه تو رسول اللّه هستى ؛ زيرا كسى غير از من و ام الفضل از اين جريان اطلاع ندارد . سپس خودش را با صد اوقيه فديه آزاد كرد و هر كدام از اسراى ديگر چهل اوقيه پرداختند و جالب اين است كه ابن اسحاق و واقدى و ابن هشام ، اسير شدن عباس را ذكر نكردهاند و در عوض اخبارى را ذكر كردهاند كه از سبقت عباس و خانوادهاش در اسلام آوردن خبر مىدهد !
( 3 ) . وقتى كه قريش براى جنگ احد حركت كردند ، ابو عزه بر خلاف قولى كه به رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله داده بود ، در ميان قبايل