( 1 ) منظور ، منافقان اوس و خزرج و پيروان آنهايند كه :
« يُخادِعُونَ اللَّهَ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ ما يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَشْعُرُونَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَهُمُ اللَّهُ مَرَضاً وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ بِما كانُوا يَكْذِبُونَ وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ لا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ قالُوا إِنَّما نَحْنُ مُصْلِحُونَ أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَ لكِنْ لا يَشْعُرُونَ وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا كَما آمَنَ النَّاسُ قالُوا أَ نُؤْمِنُ كَما آمَنَ السُّفَهاءُ أَلا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهاءُ وَ لكِنْ لا يَعْلَمُونَ وَ إِذا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قالُوا آمَنَّا وَ إِذا خَلَوْا إِلى شَياطِينِهِمْ قالُوا إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّما نَحْنُ مُسْتَهْزِؤُنَ اللَّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ وَ يَمُدُّهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ . أُولئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلالَةَ بِالْهُدى فَما رَبِحَتْ تِجارَتُهُمْ وَ ما كانُوا مُهْتَدِينَ
« 1 »
»
؛ مىخواهند خدا و مؤمنان را فريب دهند و حال آن كه نمىدانند كه جز خودشان را فريب نمىدهند . آنان دل بيمارند و خداوند بر بيماريشان مىافزايد و به كيفر دروغهايى كه مىگويند ، عذاب دردناكى در انتظارشان هست ، و چون به آنها گفته مىشود : در زمين تباهى نكنيد ، پاسخ مىدهند : ما اصلاحگريم . آگاه باشيد كه اينان مفسدند و خودشان نمىدانند . و هنگامى كه به آنها گفته مىشود :
چون مردمان ايمان بياوريد ، مىگويند : آيا ما هم مانند كمخردان ايمان بياوريم ؟ بدانيد كه آنها كم خردند و نمىدانند . به هنگام برخورد با مؤمنان مىگويند : ما ايمان آوردهايم ، و زمانى كه با پيشوايان خود خلوت مىكنند مىگويند : با شماييم ، ما فقط آنها را استهزا مىكنيم . خداوند آنها را استهزا مىكند و بر طغيان نگاهشان مىدارد تا حيران و سرگردان شوند . اينان كسانى هستند كه به جاى هدايت ، خريدار گمراهى شدند و در اين معامله سودى نيافتند .
( 2 ) سپس خداوند ضرب المثلى را ذكر كرده و فرموده است :
« مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ ناراً فَلَمَّا أَضاءَتْ ما حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ وَ تَرَكَهُمْ فِي ظُلُماتٍ لا يُبْصِرُونَ ، صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَرْجِعُونَ . أَوْ كَصَيِّبٍ مِنَ السَّماءِ فِيهِ ظُلُماتٌ وَ رَعْدٌ وَ بَرْقٌ يَجْعَلُونَ أَصابِعَهُمْ فِي آذانِهِمْ مِنَ الصَّواعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِ وَ اللَّهُ مُحِيطٌ بِالْكافِرِينَ . يَكادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ أَبْصارَهُمْ ، كُلَّما أَضاءَ لَهُمْ مَشَوْا فِيهِ وَ إِذا أَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قامُوا وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَ أَبْصارِهِمْ . إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ »
؛ « 2 »
مثل آنها مثل كسانى است كه آتشى افروختند و چون اطرافشان را روشن كرد ، خداوند روشنايى را از آنان بازگرفت و در تاريكى رهاشان ساخت و چيزى را نمىديدند . آنان كر و لال و كورند و از گمراهى بازنمىگردند . يا چون گرفتاران در بارانى سخت كه در شب تاريك با رعد و برق از آسمان فرود آيد و آنها از ترس مرگ انگشت در گوش گذارند تا صداى صاعقه را نشنوند ، خداوند به كافران احاطه دارد . نزديك باشد روشنايى خيره كنندهء برق ديدگانشان را بربايد ، در هر لحظهاى كه برق
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) ، 9 - 16 .
( 2 ) . بقره ( 2 ) ، 17 - 20 .