رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله نيز خواست بوقى شبيه بوق يهود براى مسلمانان تهيه كند ، اما از آن خوشش نيامد ، براى همين دستور داد كه ناقوسى را تهيه كنند تا به وسيلهء آن مردم را به نماز دعوت كنند .
( 1 ) در اين ميان از عبد الله بن زيد روايت كردهاند كه به رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله عرض كرد : در رؤيا ديدم مردى از مقابل من گذشت او دو پيراهن سبز بر تن داشت و ناقوسى را بر دوش خود حمل مىكرد . به او گفتم : اى بندهء خدا آيا اين ناقوس را نمىفروشى ؟ گفت : مىخواهى آن را چه كنى ؟ گفتم :
مىخواهيم كه با آن وقت نماز را اعلام كنيم . گفت : آيا به تو چيزى را ياد ندهم كه بهتر از ناقوس باشد ؟
گفتم : آن چيست ؟ و در اين حال فصول نماز را بازگو كرد ( و در آن فصل « حىّ على خير العمل » نيست ) .
به نزد رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله آمده و اين خواب را براى او گفتم . آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله فرمود : ان شاء اللّه كه اين رؤياى صادقهاى است ، برخيز و اين فصول را به بلال بياموز تا آنها را با صداى بلند بگويد ، زيرا او صداى بهترى دارد « 1 » .
( 2 ) در اين زمينه احاديثى به وسيلهء اهل سنت نقل شده است كه مىگويد اين رؤيا به وسيلهء چهارده نفر از صحابه ديده شده است : چنان كه در شرح التنبيه جبيلى آمده است : روايت كردهاند كه افرادى كه در آن شب رؤيا را ديدهاند ، هفده نفر از انصار و يك نفر از مهاجرين بودهاند كه اين يك نفر عمر بوده است . همچنين روايت كردهاند كه بلال نيز از كسانى بوده است كه رؤياى مربوط به اذان را ديده است و در اين زمينه تناقضهاى عجيب و غريبى وجود دارد كه جبيلى آنها را آورده و سعى كرده است كه آنها را به نحوى جمع كند ، امّا سعى بيهودهاى نموده است !
جالب اين است كه بخارى و مسلم ، نقل اين رؤيا را به طور كلى رها كردهاند و آن را در صحيحهاى خود نياوردهاند ، نه از ابن زيد و نه از ابن خطّاب و نه از ديگران و اين به خاطر عدم صحت و نادرستى اين روايتها در نظر آنان بوده است .
( 3 ) البته آنها در كتابهاى صحيح خود در مورد تشريع اذان ، روايتى را از ابن عمر آوردهاند كه او گفت : پس از آن كه مسلمانان وارد مدينه شدند ، خود به خود جمع مىشدند و نماز برگزار مىكردند و كسى آنها را صدا نمىزد . تا اين كه روزى در اين مورد با هم صحبت كردند و بعضى پيشنهاد دادند كه ناقوسى همانند ناقوس نصرانيان تهيه كنند و بعضى ديگر گفتند : بوقى همانند بوق يهوديان تهيه نمايند كه در اين حال عمر گفت : آيا كسى را انتخاب نمىكنيد كه مردم را براى نماز صدا بزند ؟ رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله فرمود : اى بلال ، برخيز و مردم را براى نماز صدا بزن و بلال صدا زد « 2 » .
هامش
( 1 ) . النص و الاجتهاد ، ص 230 - 231 به نقل از صحيح مسلم ، كتاب الصلاة ، با الاذان .
( 2 ) . همان .