( 1 )
ساخت مسجد النّبى
از على بن ابراهيم قمى نقل شده است : آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله همراه اصحابش در مكان وسيعى كه محلّ خشك كردن خرما بود ، نماز مىخواندند . آنگاه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به اسعد بن زراره فرمود : اين مكان را از صاحبانش خريدارى كن و او آن را به ده دينار خريد . در اين زمين مردابى وجود داشت كه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله دستور داد آب آن را به جاى ديگرى روانه كنند و همچنين از آنها خواست كه خشت بزنند و زدند .
آنگاه جاى پايههاى ديوار را كندند . سپس دستور داد كه سنگ بياورند . آنان از سنگلاخ سياهى كه در خارج مدينه قرار داشت ، سنگهايى را براى پايه چينى به آنجا حمل كردند و خود رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله در اين كار شركت كرد و سنگى را در بغل گرفته و حمل مىكرد كه اسيد بن خضير پيش آمد و گفت :
اجازه دهيد كه من آن را حمل كنم . « 1 » رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به وى فرمود : نه ، برو سنگ ديگرى را بياور .
به اين ترتيب سنگها را حمل كردند تا پايهء ديوار را با آن پر كردند و پايه چينى را به اتمام رساندند ، آنگاه پايين ديوار را دو خشتى و ميانهء آن را يك خشت و نيمه و بالاى آن را يك خشتى و به صورت نر و ماده بنا كردند تا ديوار به اندازهء يك قامت در صد ذراع به اتمام رسيد .
( 2 ) همچنين كلينى در فروع كافى با سندى از عبد الاعلى موسى آل سام نقل كرده است كه گفت : به امام صادق عليه السّلام عرض كردم : طول مسجد النبى صلّى اللّه عليه و آله چقدر بوده ؟ فرمود : سه هزار و ششصد ذرع شكسته بود . « 2 »
خبر سابق از على بن ابراهيم قمى ، ظاهرا چنين مىرساند كه : ساختن ديوارهاى سهگانه مسجد در يك زمان صورت گرفته است ، در حالى كه كلينى نيز خبرى را از او با اسناد از عبد اللّه بن سنان نقل كرده است كه گفت : از امام صادق عليه السّلام شنيدم كه مىگفت : در ابتدا رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله مسجد را به صورت ( نسميط ) بنا كرد ، سپس تعداد مسلمانان زياد شد و به آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله گفتند : اى رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله اگر اجازه دهيد ، مقدارى مسجد را توسعه دهيم و او فرمود : آن را توسعه دهيد كه آن را به صورت « السعيده » بنا كرد . دوباره تعداد مسلمانان بيشتر شد و به رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله گفتند : اگر اجازه دهيد ، مسجد را توسعه دهيم و آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله فرمود : آن را توسعه دهيد و آنگاه ديوارهاى آن را با خشت ( ذكر و انثى ) بالا بردند و در ادامه گفته است : ( الميط ) به ديوارى با پهناى دو خشت و « السعيده » با ديوارى به پهناى يك خشت خام و نيم و ( الذكر و الانثى ) به ديوارى به پهناى يك خشت مىگويند كه خشتها به صورت مورّب كنار هم چيده شدهاند . « 3 »
هامش
( 1 ) . اعلام الورى ، ج 1 ، ص 159 ، با تغيير اندكى در ترتيب مطالب و قطب راوندى آن را در قصص الانبياء ، ص 338 نقل كرده است .
( 2 ) . فروع كافى ، ج 1 ، ص 81 و 317 و به نقل از صدوق در من لا يحضره الفقيه ، ج 1 ، ص 75 و شيخ طوسى در تهذيب ، ج 1 ، ص 327 و وسائل الشيعة ، ج 3 ، ص 546 .
( 3 ) . فروع كافى ، ج 1 ، ص 81 و شيخ صدوق در معانى الاخبار ، ص 51 و شيخ طوسى در تهذيب ، ج 1 ، ص 327 .