آنها با هم حركت كردند تا اين كه در ميانهء راه ، ابو جهل گفت : به خدا قسم كه اين شتر مرا خسته كرده است اگر ممكن است ، مدتى شتر مادهات را به من بده . پس هر دو شترهايشان را خواباندند تا با هم معاوضه كنند ، اما همين كه پاى عيّاش به زمين رسيد ، به او حمله كردند و او را كتك زدند و با دست و پاى بسته وارد مكه كردند و بدين ترتيب گرفتار شد .
( 1 ) هنگامى كه عمر بن خطاب وارد مدينه شد ، به منزل رفاعة بن عبد المنذر از طايفهء بنى عمرو بن عوف در قباء رفت و سپس خانواده و اقوامش كه عبارت بودند از : برادرش زيد بن خطّاب و دامادش خنيس بن خذافة سهمى و سپس همپيمانانشان ؛ واقد بن عبد الله تميمى و خوّنى بن ابى خولّى و برادرش مالك و سعيد بن زيد و إياس بن بكير و برادرانش عاقل و عامر و خالد به آنها پيوستند و عثمان بن عفّان بر أوس بن ثابت برادر حسّان بن ثابت از بنى نجّار وارد شد .
( 2 ) عبد الرّحمن بن عوف هجرت كرد و در منزل سعد بن ربيع خزرجى وارد شد و صهيب بن سنان ( رومى ) هجرت كرد و ابن هشام از ابى عثمان نهدى روايت مىكند كه گفت : هنگامى كه صهيب تصميم به هجرت گرفت ، كفار قريش به وى گفتند : وقتى كه پيش ما آمدى فقير و بينوا بودى و پيش ما ثروتمند شدى و به اين مال و منال دست يافتى و حال مىخواهى كه خودت به روى و مالت را هم ببرى ؟ ! به خدا قسم كه چنين چيزى امكان ندارد ؟ ! صهيب گفت : اگر اموالم را به شما بدهم ، به من اجازه خروج مىدهيد ؟ گفتند : بله . گفت : اموال خويش را به شما دادم و سپس هجرت كرد و بر خبيب بن أساف خزرجى در سنخ وارد شد و طلحة بن عبيد الله نيز با وى بود . وقتى كه رسول الله صلّى اللّه عليه و آله از جريان صهيب خبردار شد ، فرمود : هرآينه صهيب سود برد ! صهيب سود برد !
( 3 ) زبير بن عوّام بر منذر بن محمد از بنى جحجبى در عصبه وارد شد و ابن سبره نيز با وى بود و مصعب بن عمير بن هاشم ( اين دفعه ) بر سعد بن معاذ وارد شد .
كسانى كه از بنى عبد المطلّب مهاجرت كردند ، عبارت بودند از : حمزة بن عبد المطلّب كه بر أسعد بن زرارة وارد شد ( جاى قبلى مصعب ) و آزادكردههاى رسول الله صلّى اللّه عليه و آله زيد بن حارثه ، ابو كبشه و أنسة و همپيمانان حمزة : ابو مرثد غنوى و پسرش مرثد بر كلثوم بن هدم از بنى عمرو بن عوف در قباء يا سعد بن خيثمة وارد شدند ؛ چون او مجرّد بود و مجرّدها نزد وى اقامت مىكردند .
( 4 ) از بنى مطبّ : مسطح بن اثاثة بن عبّاد بن مطّلب و فرزندان حارث بن مطلّب : عبيده و برادرانش طفيل و حصين مهاجرت كردند و سويبط بن سعد از بنى عبد الدّار و طليب بن عمير و خبّاب ( بن الأرت ) آزاد كردهء عتبة بن غزوان به همراه ايشان بودند كه بر عبد الله بن سلمه در قباء وارد شدند . و آزاد كنندهء خبّاب ؛ عتبة بن غزوان و ابو حذيفة ، عتبة بن ربيعة و سالم آزاد كردهء او بر عبّاد بن بشر از
موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي ) — صفحة 157
مساهمون: الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي
ص١٥٧