( 1 ) در آن روزگار عباس بن عبد المطلّب ، عموى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله به عنوان تاجر به مدينه مىآمد و براى همين او را مىشناختيم ، اما رسول الله صلّى اللّه عليه و آله را نمىشناختيم و تا آن زمان او را نديده بوديم . براى همين براى ملاقات عباس از منزل خارج شديم و در راه به مردى برخورديم . از او در مورد رسول الله صلّى اللّه عليه و آله سؤال كرديم . گفت : آيا او را مىشناسيد ؟ گفتيم : نه . گفت : آيا عمويش عباس را مىشناسيد ؟
گفتيم : بله . گفت : هنگامى كه وارد مسجد شديد ، او را مىبينيد كه در كنار عباس نشسته است .
پس وارد مسجد شديم و ديديم كه عباس نشسته و رسول الله صلّى اللّه عليه و آله هم در كنارش نشسته است . به آنها سلام كرديم و نشستيم . رسول الله صلّى اللّه عليه و آله به عباس فرمود : اى أبو الفضل ، آيا اين دو مرد را مىشناسى ؟ گفت : بله ، اين براء بن معرور و از بزرگان قوم خويش است و اين كعب بن مالك مىباشد .
رسول الله صلّى اللّه عليه و آله فرمود : كعب شاعر ؟ عباس گفت : بله .
پس براء بن معرور گفت : اى رسول الله ، همانا خداوند مرا به اسلام هدايت كرده است . وقتى كه براى اين سفر حج از مدينه خارج شدم ، تصميم گرفتم كه اين خانه ( كعبه ) را پشت سر خويش قرار ندهم ؛ براى همين با وجود مخالفت همسفرانم ، به سوى كعبه نماز مىخواندم و همين باعث شده كه در وجدانم كمى ناراحت باشم . حال نظر شما چيست يا رسول الله ؟
آن حضرت فرمود : هرآينه قبلهاى خواهيم داشت اگر صبر كنى و پس از آن براء به قبلهء رسول الله صلّى اللّه عليه و آله بازگشت و با ما به سوى شام نماز مىخواند . « 1 »
( 2 )
نقش عباس بن عبد المطلب
چنان كه ابن اسحاق در روايت سابق از معبد بن كعب از برادرش عبد الله بن كعب از پدرش كعب بن مالك خزرجى نقل مىكند : عباس در ايام موسم حج در كنار رسول الله صلّى اللّه عليه و آله مىنشست و مردم را به وى معرفى مىكرد . . . و روايت را همچنان ادامه مىدهد و از او روايت مىكند كه : آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله به همراه عباس بن عبد المطّلب در عقبهء دوم به ميان ما آمد و در آن هنگام عباس بر دين قوم خويش بود ؛
هامش
( 1 ) . سيرهء ابن اسحاق ، ج 2 ، 81 - 82 . با حفظ اين مطلب بايد گفت كه بر طبق آنچه گذشت ، براء بن معرور انصارى تميمى يكى از برگزيدهشدگان دوازدهگانه در بيعت عقبهء دوم بود و او اوّلين كسى بود كه با نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله بيعت كرد و در اين صورت اگر اين خبر صحيح باشد ، بايد كه برخورد نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله با وى را حمل بر تجاهل نزد عباس كرد ، زيرا عباس به بيعت وى با نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله آگاه نبود . در كافى از امام صادق عليه السّلام روايت شده است كه : رسول الله صلّى اللّه عليه و آله و مسلمانان به سوى بيت المقدس نماز مىخواندند و براء بن معرور در مدينه زندگى مىكرد كه هنگامهء وفاتش رسيد . ( در ماه صفر و يك ماه قبل از هجرت ) و او وصيت كرد كه به هنگام دفن صورتش را به سوى رسول الله صلّى اللّه عليه و آله ؛ يعنى به سوى قبله قرار دهند و همين به صورت سنت درآمد و مثل همين روايت را مرحوم صدوق در الخصال ، ج 1 ، ص 192 از قمى به نقل از امام صادق عليه السّلام نقل كرده است .