سزاوارترى . بار الها تو كريمى . پس درهاى رحمت و كرمت را بر روى ما نيز بگشا . همانطور كه هر كس از درگاه تو مسئلت نموده از درياى احسان و بخشش تو بهرهمند گرديده ، مرا نيز در زمرهء نيكان قرار بده و توفيق نيكى و احسان عنايت فرما . اى خداى كريم .
آنگاه على بن الحسين ( ع ) ، با عطوفت و مهربانى خاصى به آنان مىگفت : شما را عفو كردم . آيا شما ، هم مرا كه نسبت به شما مالكى ستمكار بودهام مورد عفو قرار داديد ؟ زيرا كه من نيز خود بندهء ناچيز و ستمكارى هستم در برابر پادشاه كريم و بخشنده و عادل و نيكوكارى كه از درياى فضل و رحمتش همه كس بهرهمند خواهد شد .
آنگاه غلامان يك صدا مىگفتند : شما را عفو كرديم و ما هرگز رفتار سوئى از شما مشاهده نكردهايم . سپس امام از آنها مىخواست دست به دعا و تضرع بلند كرده بگويند : خداوندا على بن الحسين ( ع ) را ببخش همچنان كه او نيز ما را ببخشيد . پروردگارا همچنان كه وى ما را از قيد بندگى آزاد ساخت ، او را از آتش دوزخ آزاد فرما .
به اين ترتيب آنان به دعا پرداختند و آن حضرت نيز مىگفت : اللهم آمين رب العالمين . سپس غلامان را آزاد مىساخت ، به اين اميد كه خداوند نيز وى را مورد عفو و بخشش قرار دهد ؛ و اضافه كرده چنين مىگفت : ( اذهبوا فقد عفوت عنكم و اعتقت رقابكم رجاء للعفو عنى و عتق رقبتى . )
و همين كه عيد فطر فرا مىرسيد جوايز بسيارى به آنان اعطا مىكرد و زندگى آنان را مطابق ديگر مردم تأمين مىساخت تا به ديگران احتياج نداشته باشند . اين امر در تمام سنوات همچنان ادامه داشت و كمتر اتفاق مىافتاد كه در سالى ، در آخرين شب ماه رمضان حدود بيست نفر و گاه كمتر يا بيشتر از غلامان به دست امام زين العابدين ( ع ) ، آزاد نگردند . وى مىگفت : خداى تعالى در هر شب از ماه رمضان به هنگام افطار هفتاد هزار نفر از بندگان خود را كه بدون شك مستوجب دوزخ هستند آزاد مىسازد و در يك شب آخر ماه رمضان به اندازهء همهء شبهاى اين ماه آزاد خواهد ساخت . و من دوست دارم آنگاه كه به ملاقات پروردگار خود نايل مىآيم ، غلامانى كه در اين دنيا در اختيارم بودهاند آزاد ساخته باشم . به اين اميد كه خداوند نيز مرا از آتش دوزخ آزاد فرمايد . على بن الحسين ( ع ) غلامانى را كه در خدمتش كار مىكردند بيش از يك سال نگهدارى نمىكرد و هنوز سال به پايان نرسيده آزادشان مىساخت . روش آن حضرت چنان بود كه اگر غلامى را در اول سال و يا در نيمهء سال خريدارى كرده بود همين كه شب عيد فطر فرا مىرسيد وى را آزاد مىساخت و در سال جديد يكى ديگر را به جاى او خريدارى مىكرد . سپس وى را نيز آزاد مىساخت و چنان بود كه اين امر را تا پايان عمر و تا آنگاه كه به لقاى پروردگار نايل مىآمد همچنان ادامه مىداد . چنانچه در ماه رمضان در مكه به سر مىبرد ، به خريدن سياهان مىپرداخت و آنان را به عرفات مىبرد و اگر جاده و راه عبور احتياج به مرمّت و تعمير داشت آنان را به كار وامىداشت و همين كه كار آنها پايان مىيافت ، آنان را آزاد مىساخت و جوايز و اموال بسيارى به آنان انفاق مىكرد .
فصاحت و بلاغت امام
خطبهها و بيانات امام سجاد ( ع ) كه در كوفه و شام و مدينه و در موارد ديگر در واقعهء كربلا ايراد كرد و نفوذ و