ميوه گل يا ميوهء دل
حضرت باقر عليه السلام فرمودند : مقصود ابراهيم عليه السلام در دعاى خود اين بود كه ميوهها از شهرهاى ديگر به مكه حمل شود و در دسترس اهالى آن قرار بگيرد .
ولى حضرت صادق عليه السلام فرمودند كه : مراد حضرت ابراهيم عليه السلام از ميوههايى كه آنها را براى اهل مكه تقاضا كرد ميوههاى خوردنى نيست بلكه منظور ميوهء دلهاى مردم يعنى « محبت » است به اين معنا پروردگارا ! مردم مكه را محبوب خلق بگردان تا بسوى آنها رفت و آمد كنند .
علّت اينكه ابراهيم عليه السلام دعاى خود را مخصوص مؤمنين قرار داد و گفت
« مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ
» اين است كه خداوند به او در ضمن آيه قبل - موقعى كه از پيشگاه او امامت را براى ذريّه خود تقاضا كرد و گفت « و من ذريّتى » و او فرمود :
لا ينال عهدى الظالمين - اعلام فرمود كه در ميان ذريّه او ظالمانى پديد خواهند آمد لذا ابراهيم عليه السلام براى رعايت ادب روزى و رفاه را تنها براى مؤمنين درخواست كرد .
بعضى گفتهاند روى اين اصل ابراهيم عليه السلام دعاى خود را مخصوص مؤمنين قرار داد كه اگر براى عموم مردم مكه حتى كفّار نيز درخواست روزى و رفاه ميكرد اجتماع كفّار در مكّه زياد مىگشت و آنها مفاسدى بوجود ميآوردند و چه بسا ممكن بود مردم را از انجام مراسم حج منع نمايند .
قالَ وَ مَنْ كَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَلِيلًا . . .
- يعنى ابراهيم عليه السلام دعاى تو را در بارهء مؤمنين مستجاب كردم كفّار را نيز تا موقع مرگ روزى مىدهم .
بعضى گفتهاند منظور اين است كه كفار را در دنيا فورا به هلاكت نميرسانم و به آنها در مدت زندگى آنان در دنيا روزى ميرسانم .
حسن ميگويد : مراد اين است كه كفّار را از امنيّت و روزى تا زمان خروج حضرت محمّد صلى اللَّه عليه و آله بهرهمند ميگردانم ولى هنگامى كه آن حضرت خروج كرد يا آنها را مىكشد و يا از مكه اخراج مىكند .
ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلى عَذابِ النَّارِ . . .
- يعنى در آخرت بسوى آتش ميكشانم .