انّ ابراهيم حرم مكة و انى حرمت المدينه . يعنى : ابراهيم عليه السلام مكه را محترم گردانيد و من مدينه را محترم قرار دادم .
احترام تكوينى و تشريعى
بعضى ميگويند احترامى كه آن شهر ذاتا داراى آن بوده است غير از آن احترامى است كه بسبب دعاء ابراهيم عليه السلام قرار داده شد : احترامى كه آن شهر ذاتاً دارا بوده است « احترام تكوينى » است يعنى خداوند آن را در طول قرون و اعصار بسبب عظمت و هيبتى كه براى آن در دل مردم قرار داده است از تخريب و استيصالى كه براى بسيارى از شهرها رخ داده است ، حفظ نموده است .
ولى احترامى كه بواسطهء دعاء ابراهيم عليه السلام مقرر گرديد « احترامى تشريعى » بود يعنى پيغمبران الهى مأمور شدند كه مردم را بتعظيم و رعايت احترام « مكه » موظّف و مكلّف بسازند .
مؤلف : منظور ابراهيم عليه السلام در دعاى خود ، درخواست ايمنى « مكه » از خرابى و انهدام نبود زيرا اين نوع امنيت براى آن شهر پيش از ادّعاى آن حضرت وجود داشت بلكه مقصود وى تقاضاى ايمنى از قحطى و تنگ دستى بود و اين تقاضا به اين جهت بود كه او اهل و عيال خويش را در سرزمين بى آب و گياهى ساكن گردانيد . ولى برخى ميگويند : آن حضرت از هر دو جهت ايمنى را براى « مكه » از خداوند خواست هر چند امنيت از تخريب و انهدام قبلًا وجود داشت .
وَ ارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَراتِ . . .
- انواع روزيها و ميوهها باهل آن عنايت كن
مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ
« 1 » . . . - روزيها و ميوهها را مخصوص كسانى از اهل مكه كه ايمان به خدا و روز قيامت دارند بگردان منظور ابراهيم عليه السلام اين بود كه مردم مكه علاوه بر امنيت ، از فراوانى نعمت نيز بهرهمند شوند .
هامش
( 1 )مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ، بدل از « اهل » است .