ناسخ حكم كلى حرمت ازدواج است ( ابن عباس - حسن - مجاهد ) .
ولى بعضى ديگر معتقدند كه اين حكم ( حرمت ازدواج ) مخصوص غير كتابى است ( قتاده - سعيد بن جبير ) .
عده از مفسرين مانند ما بر اين عقيدهاند كه ظاهر آيه دلالت بر حرمت ازدواج زنان كافر مطلقا دارد و هيچ تخصيص و يا نسخى هم بر اين حكم عارض نشده است .
وَ لَأَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكَةٍ وَ لَوْ أَعْجَبَتْكُمْ . . .
- كنيز مؤمن از زنان مشركه هر چه دلفريب و اعجاب انگيز هم باشند ( از نظر مال و يا جمال ) بهتر است .
از اين آيه استفاده مىشود كه ازدواج كنيز جائز است اگر چه مرد داراى قدرت مالى باشد و منظور از آيه كريمه :
« وَ مَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَناتِ الْمُؤْمِناتِ فَمِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ
« 1 » . . . - ( هر كس از شما از نظر قدرت مالى نتواند زنان عفيف مؤمن ( آزاد ) بنكاح آرد پس ميتواند از كنيزانى كه مالك شدهايد . . . ) .
اين نيست كه شرط حلال بودن نكاح كنيزان نداشتن قدرت مالى است كه اگر توانايى مالى بر ازدواج زنان آزاد داشته باشد نكاح كنيز حرام باشد .
وَ لا تُنْكِحُوا الْمُشْرِكِينَ حَتَّى يُؤْمِنُوا . . .
- با مردان مشرك نبايد ازدواج كنيد مگر ايمان آورند - اين حكم نيز مانند حكم حرمت ازدواج با زنان كافر ، مطلق و كلى است و شامل همه مردان كافر كتابى و غير كتابى مىشود .
وَ لَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ وَ لَوْ أَعْجَبَكُمْ . . .
- بنده مؤمن و مسلمان بهتر است از مرد مشرك ( آزاد ) اگر چه از نظر مال و جمال جالب و چشمگير باشد .
أُولئِكَ يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ . . .
- اينان شما را بسوى آتش ميخوانند كه همان كفر و گناه است كه سبب دخول در آتش و عذاب مىباشد اين قسمت از آيه بمنزله بيان علت حكم قبلى است كه حرمت ازدواج باشد زيرا برترى قدرت شوهر ايجاب مىكند كه همسرش را بدين و عقيده خود بخواند و وادار كند .
وَ اللَّهُ يَدْعُوا إِلَى الْجَنَّةِ وَ الْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِ . . .
- ولى خدا با امر و يا اعلامش شما را
هامش
( 1 ) آيه 25 از سوره نساء