تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ٢ — صفحة 299

مساهمون:

ص٢٩٩

وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ . . . - و استفاده‌هائى براى مردم است ) استفاده شراب به اين است كه بواسطه خريد و فروش آن مالى بدست مىآورند و با آشاميدن آن لذت و طرب و نيرويى كسب مىنمايند و نفع قمار اين است كه ممكن است شخصى بدون كار و زحمت پول رفيق خود را تصاحب مىكند و ( گاهى ) بفقيران كمك نمايد . وَ إِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما . . . - گناهى كه در آنها است زيادتر از منافع آنها مىباشد زيرا استفاده‌هاى آنها محدود ولى گناه آنها موجب غضب پروردگار عالم ميگردد در صورتى كه در برابر آن ، نفع ناچيز و محدودى بدست آمده است . و در اين كه تا چه اندازه حكم « شراب » از اين آيه استفاده مىشود اقوالى است . 1 - « حسن » ميگويد : كه اين آيه از دو نظر دلالت بر حرمت شرب خمر دارد اولًا ميفرمايد : ضرر آنها زيادتر از نفع آنها است و اگر ضرر چيزى زيادتر از نفع آن شد عقل بر حرمت و ممنوعيت آن حكم مىنمايد . ثانياً ميفرمايد : در شراب و قمار « اثم » ( گناه ) است و در آيه ديگرى « اثم » را حرام نموده و ميفرمايد : قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ وَ الْإِثْمَ « 1 » . . . - اى محمّد صلّى اللَّه عليه و آله ) بگو خدا زشتيهاى ظاهر و باطن و اثم را حرام كرده است ) و بعضى گفته‌اند كه ( اساساً ) در لغت خمر را اثم ميگويند چنان كه شاعر ميگويد :

شربت الاثم حتى ضل عقلى * كذلك الاثم يصنع بالعقول
اثم ( خمر ) را آشاميدم تا عقلم از بين رفت ( آرى ) اين چنين مىكند اثم ( خمر ) با عقلها از آن گذشته اثم را بعنوان كبير « بزرگ » توصيف كرده است و بدون خلاف منظور از آن گناه بزرگ است . 2 - و « ضحاك » معتقد است : مراد از اين آيه اين است كه گناه شراب و قمار پس از اين كه تحريم شده است از نفع آن بزرگتر مىباشد نه در مقام تحريم آن باشد
هامش
( 1 ) آيه 31 از سوره اعراف