عفو - زياده و بعضى گفتهاند به معناى ترك است .
تخالطوهم - اصل آن از مخالطه است كه به معناى اجتماع و آميختن مىباشد و آن اجتماعى كه تشخيص اجزاء آن از يكديگر امكان نداشته باشد مثل مخلوط شدن سركه با آب و « خليطان » به دو شريك مىگويند كه مالشان با هم مخلوط شده است .
أعنتكم - به زحمت و سختى ميانداخت شما را از « اعنات » كه به معناى به مشقت و سختى انداختن است .
شأن نزول
جمعى از اصحاب پيغمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله آمده عرض كردند نظر خود را در مورد شراب و قمار بيان نما زيرا اين دو ، عقل را از بين برده و مال را نابود مىكنند ( در آنان ) آيه فوق نازل گشت .
تفسير :
اينك خداوند مجدداً به بيان احكام ميپردازد .
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ . . .
- اى محمّد صلّى اللَّه عليه و آله درباره خمر ( شراب ) از تو ميپرسند و بهر شراب مستكنندهاى كه موجب فساد عقل و پوشانيدن آن گردد « خمر » گويند و هر چيزى كه زياد آن باعث مستى شود كم آن نيز حرام است . اين مطلبى است كه از ظاهر روايت اصحاب ما ( شيعه ) به خوبى روشن مىشود و مذهب شافعى نيز همين است و بعضى گفتهاند شراب آب انگورى است كه جوش آمده و بسته شده باشد ، اين مذهب ابى حنيفه است .
وَ الْمَيْسِرِ . . .
- مراد از آن همه اقسام قمارها است ( ابن عباس - ابن مسعود - مجاهد - قتاده - حسن و همين معنا از پيشوايان ما ( شيعه ) نيز نقل شده است .
تا جايى كه فرمودند بازيهايى كه بچه با گردو مىكنند نيز قمار مىباشد .
قُلْ فِيهِما . . .
- يعنى بگو در شراب و قمار ( اثم كبير ) گناه بزرگ و بسيارى است .