ولى ابن عباس ميگويد مقصود از اين خطابها فقط يهود مدينه و اطراف آن مىباشند نه همه بنى اسرائيل .
اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي . . .
- به ياد آوريد نعمتهايى را كه به شما دادم و منظور از اين نعمتها همانهائيست كه به پدران و گذشتگانشان داده است مانند فرستادن آن همه پيامبران و كتابها و نجات دادنشان بطرزى عجيب از غرق و از چنگال فرعون و فرستادن منّ و سلوى بر آنان و سلطنت يافتنشان در زمان سليمان و مانند آنها .
اگر چه اين نعمتها مربوط به پدران و اجداد يهود نيست كه زمان رسول اكرم بودهاند ولى چون افتخارات پدر و جد در فرزند محفوظ ميماند و اولاد معمولًا بدانها مىبالند پس همه اين نعمتها براى آنها نيز بوده است .
و با اينكه نعمتها فراوان بوده ولى در اين آيات كلمهء « نعمت » مفرد آمده است چون منظور ، جنس نعمت است مانند آيه كريمه :
« وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها »
« 1 » ( اگر بخواهيد نعمت خدا را بشماريد شماره كردن آن نتوانيد ) و بى شك منظور از نعمت ، در اين آيه يك نعمت نيست و الّا قابل شمارش بود بلكه مقصود جنس نعمت است .
بعضى از مفسران ميگويند : منظور از اين نعمت همانهايى است كه به خود اينان داده شده است يا نعمتهايى است كه آنان و پدرانشان از آنها بهرهمند بودهاند و نعمتهاى خدا بر آنان از نظر مادى مثل اينكه پدرانشان را نعمت حيات و زندگى داد تا ماندند و اين فرزندان بوجود آمدند و به آنها روزى ميدهد و بلاء و گرفتارى را از آنان دور مىكند و از نظر معنوى به آنان عقل و فكر داد تا بتوانند از راه استدلال به يگانگى خدا و بمعارف الهيه پى ببرند و نعمتهاى خدا را شكر كنند و شايستهء پاداشهاى الهى گردند .
پس اين آيات ، نعمتهاى پدرانشان ( بقول اوّل ) يا خودشان را ( بقول دوم ) يادآورى مىكند .
هامش
( 1 ) آيه 34 از سوره ابراهيم .