خيابان دروازهء انبار جريان مىيابد ؛ بعد ، از خيابان كبش مىگذرد و در آنجا ناپديد مىشود .
از رود بطاطيا ، پايينتر از نهر نخستين ، نهرى جدا مىگردد كه به سوى بغداد مىآيد ، از كنار عبّاره كه به آن عبّارة الكرخ گفته مىشود ، و از ميان دروازهء حرب و دروازه حديد و دروازه گذشته و داخل بغداد مىشود . در آنجا [ ( بغداد ) ] از خيابان دجيل به سوى مربعة الفرس ( بازار پارسيان ) جريان مىيابد ، در آنجا نهرى از آن منشعب مىگردد ، كه به آن نهر دكّان الابناء گفته مىشود و همانجا ناپديد مىگردد .
اين رود بزرگ از مربعة الفرس به سوى پل ابى الجون جريان مىيابد ، در آنجا از آن نهرى جدا مىشود كه به سوى كتاب اليتامى و مربعة شبيب جريان مىيابد ، و در آنجا به نهر آن خيابان كه بعدا بيان خواهيم كرد ، مىريزد .
سپس اين رود بزرگ از پل ابى الجون به سوى خيابان كاخ هانى جريان مىيابد ؛ بعد ، از بوستان القس گذشته به رودى كه در خيابان قحاطبه جريان دارد ، مىريزد .
از رود بطاطيا ، نهرى منشعب مىگردد كه سرچشمهء آن از قناة الكلوخ است كه به سوى بغداد جارى مىباشد ، و از كنار عبّارة قورج و از كنار پل دروازهء حرب گذشته و داخل بغداد مىشود . در آنجا از ميان خيابان دروازهء حرب به سوى خيابان دار ابن ابى عون جريان مىيابد بعد به مربعة ابى العباس داخل مىشود ، سپس به مربعة شبيب مىآيد و در آن رودى كه [ قبلا ] آن را بيان كرديم مىريزد ، بعد از دروازهء شام عبور مىكند .
اين رودهاى مدينة السلام [ ( بغداد ) ] بود كه آنها را بيان كرديم ، [ ضمنا ] رودهائيكه در محلهء حربيه بودند ، [ به صورت ] قنانهاى زيرزمينى هستند كه سرچشمهء آنها آشكار است ، آنها را درياب . ان شاء الله تعالى .
اما رودهاى بصره و وصف بطيحه و دجلهء كور را تماما من براى تو روشن خواهم كرد به يارى خداوند بزرگ .
شناسايى بطيحه و دجلهء كور و رودهاى بصره
خصوصيات بطيحه : آغاز بطيحهء قطر تنگهايست از نىهاى روئيده شده ، و بعد از آن هورى قرار گرفته است ؛ و هور آب بسيارى است كه در آن ني وجود ندارد ؛ نام اين هور لحصّى است و بعد از آن تنگهاى از نى قرار گرفته . سپس هور دوم است كه نامش بكمصى است ؛ و بعد از آن