رود ديگرى نيز در پائين حصنى كه به آن حصن كيفا گفته مىشود به دجله مىريزد ؛ اين رود در اينجا به نام سربط يا ساتيدماد [ خوانده مىشود ] كه آن را بيان نكردهايم .
شناسايى رودهايى كه از دجله جدا مىگردند و تمام آنها [ دوباره ] به دجله مىريزند
از غرب رود دجله ، رودى جدا مىگردد كه به آن رود اسحاقى گفته مىشود ؛ سرچشمهء اين رود اندكى پائينتر از تكريت است و در سمت غربى دجله جريان دارد ؛ بر كنار آن كشتزارها و آباديهاست و از طيرهان عبور مىكند و به كاخ معتصم بالله كه به قصر الجصّ معروف است وارد مىشود ؛ و كشتزارهاى آنجا را كه در سمت غربى شهر سرّمن راى واقع است و به نام معروفات اول ، دوم ، سوم ، تا هفتم است ، آبيارى مىكند و بعد در مقابل شهر مطيره به دجله مىريزد .
از سمت شرقى دجله رود قاطول خسروانى بالا جدا مىگردد ؛ سرچشمهء اين رود اندكى پائينتر از دور الحارث و چسبيده به كاخ متوكل على الله ، معروف به [ كاخ ] جعفرى ، است . در آنجا ، بر اين رود پلى از سنگ ساخته شده ؛ بعد ، از ايتاخيه گذشته و در آنجا نيز بر آن پل كسروى بسته شده ؛ سپس از محمديه گذشته و آنجا نيز پلى از قايقها بر آن بستهاند ؛ بعد ، به اجمه كه ده بزرگى است مىرسد ؛ سپس از شاذروان عبور كرده ؛ بعد ، از مأمونيه كه آن نيز ده بزرگى است عبور مىكند ؛ سپس به قناطر مىرسد كه آن نيز ده آباد [ بوده ] و كشتزارهاى متصل بهم دارد ؛ بعد ، دهى كه به آن صولى و باعقوبا گفته مىشود مىرسد ، آنجا اين رود را تامّرا خوانند ؛ سپس از باجسرا گذشته و به پل معروف به پل نهروان مىرسد ، اين رودخانه در آنجا به نهروان معروف است ؛ بعد ، از شاذروان بالا عبور كرده ؛ سپس از پل بوران گذشته ؛ بعد ، از عبرتا و برزاطيه عبور كرده تا به شاذروان پايين مىرسد ، اينجا [ ( شاذروان پايين ) ] دهات و كشتزارهاى بزرگ دارد ؛ سپس از اسكاف بنى جنيد عبور كرده ، اين محل ( اسكاف . . . ) شهرى است كه در دو جانب رود واقع است و رود آن را دو پاره مىكند ؛ سپس از ميان دهات متصل بهم و كشتزارهاى پشت سر هم گذشته ، بالاخره اندكى پائينتر از ماذرايا در سمت شرقى دجله به دجله مىريزد .
از دجله نيز سه قاطول جدا مىگردد كه سرچشمهء تمام آنها در يك محل در دو فرسخى پائين شهر سرّمن رأى ميان مطيره و بركوارا مىباشد ؛ بالاترين آنها [ ( قاطولها ) ] يهودى ناميده مىشود