سُهيل گفت : من قبول نمىكنم كه در معاهده ، كلمهء رسول الله صلى الله عليه و آله باشد . اگر مىدانستم كه تو رسول خدا هستى ، با تو نمىجنگيدم . اگر تو رسول خدا باشى و من مانع از طواف تو شوم ، ظلم بزرگى را مرتكب شدهام . بلكه بنويس : محمد بن عبدالله تا با هم به توافق برسيم .
على عليه السلام مىفرمايد : من ناراحت شدم و گفتم : به خدا قسم كه او فرستادهء خدا است ، اگر چه آن را قبول نكنى .
رسول الله صلى الله عليه و آله فرمود : « اى على هر آينه من رسول خدا و همچنين محمد بن عبدالله هستم . نوشتن كلمه محمد بن عبدالله ، رسالت الهى مرا نفى نمىكند ، پس بنويس : محمدبن عبدالله . آنچه را كه مىگويد ؛ بنويس ، به حقيقت كه براى تو نيز چنين روزى مقدّر است و چنين خواهى نمود در حالى كه مجبور و مظلوم خواهى بود » . « 1 »
پس رسول الله صلى الله عليه و آله با دست خودش كلمهء رسول الله صلى الله عليه و آله را پاك كرد و دستور داد كه بنويسم :
محمد بن عبدالله . « 2 »
پس از آن فرستادگان قريش و سهيل بن عمرو مصالحه كردند بر اينكه :
« ده سال جنگى بين طرفين رخ ندهد . « 3 » هيچ كدام به ديگرى تعرض نكند و از همديگر اسيرى نگيرند . بين آنها جدايى همه جانبهاى باشد و هر كس بر طبق علاقه و مصلحت خويش مىتواند با محمد يا قريش هم پيمان شود . و هر يك از قريشيان كه بدون اجازهء ولىِّ خود به سوى محمد برود ، او را باز مىگردانند و هر يك از اصحاب محمد كه به سوى قريش برود او را باز نمىگردانند . و اظهار اسلام در مكه آزاد باشد و هيچ كس به پذيرش دينى مجبور نباشد و كسى مورد اذيت و آزار قرار نگيرد . و محمد امسال برگردد و سال آينده بيايد و به مدت سه روز در مكه اقامت كند . و هيچ سلاحى
هامش
( 1 ) . وقعةُ صفين ، ص 508 - 509 ؛ شيخ طوسى أمالى ، ص 187 ، ح 315 ؛ تفسير قمى ، ج 2 ، ص 313 ؛ ارشاد ، ج 1 ، ص 121 ؛ اعلام الورى ، ج 1 ، ص 204 ؛ الخرائج ، ج 1 ، ص 116 ، ح 192 ؛ مناقب آل ابىطالب ، ج 3 ، ص 184 .
( 2 ) . تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 189 در واقعه صفين ، ص 192 در واقعهء نهروان ؛ تفسير قمى ، ج 2 ، ص 313 ؛ ارشاد ، ج 1 ، ص 121 ؛ اعلام الورى ، ج 1 ، ص 204 و 372 ؛ مجمع البيان ، ج 9 ، ص 179 ؛ مناقب حلبى ، ج 3 ، ص 184 ؛ در اخبار كافى و أمالى شيخ طوسى و وقعه صفين منقرى و تاريخ يعقوبى آمده است : حضرت على عليه السلام از محو كردن كلمهء رسول الله صلى الله عليه و آله به درخواست سهيل بن عمرو امتناع ورزيد و نه به درخواست پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله .
( 3 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 314 ؛ مجمع البيان ، ج 9 ، ص 179 ؛ مناقب آل ابىطالب ، ج 1 ، ص 203 ؛ تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 54 .