سپس رسول خدا ( ص ) على ( ع ) را به حضور خواست و به او فرمود : « اين آيات - آيات صدر سورهء توبه - را ببر و در روز عيد قربان زمانى كه مردم در منى جمع شدهاند به آنان اعلام كن كه هيچ كافرى به بهشت نمىرود ، از امسال به بعد هيچ مشركى در حج حاضر نشود ، هيچ كس برهنه به طواف خانه نپردازد و هر كس با رسول خدا ( ص ) پيمانى داشته آن پيمان تا پايان مهلت خودداراى اعتبار است » « 30 » .
بنابراين تصريح اخير ابن اسحاق حاكى از آن است كه رسول خدا ( ص ) تمام سوره را براى ابلاغ كردن به على ( ع ) نسپرد ، بلكه تنها آيات صدر سوره را براى ابلاغ در اختيار او قرار داد .
مفاهيم موجود در سورهء توبه
747 - همهء روايات حاكى از اين است كه سورهء توبه پس از غزوهء تبوك نازل شده و به همين سبب از آخرين سورههايى به شمار مىرود كه بر رسول خدا ( ص ) نازل شده است . همچنين روايات از اين حكايت دارد كه همهء آيات اين سوره به صورت يك جا بر پيامبر ( ص ) نازل شده است .
مفاهيمى هم كه اين سوره در بر دارد خود دليل ديگرى بر نزول آن پس از غزوهء تبوك است ، چه در اين سوره اوضاع و احوال از جهاد ماندگان ، بهانه جويان و نيز گروهى كه در ترك جهاد بر آنان ايرادى نبوده بيان شده و گرچه در آغاز آن از پيمانهاى مشركان و تحريم ورود آنان به حرم كعبه كه به خدا و يگانگى او ايمان ندارند به مكّهء مكرّمه سخن به ميان آمده ، امّا در ميانهء اين سوره از خوددارى كنندگان از نبرد ، و از منافقان ، از وظايف مجاهدان ، از استمرار دعوت اسلامى و جهاد تا روز قيامت و بالاخره از اين حقيقت سخن گفته شده كه ترك جهاد نوعى ذلّت و يا در پى آورندهء ذلّت و خوارى است .
هامش
( 30 ) - البداية و النهاية ، ج 5 ، ص 37 .