فرمود : « مشركان در حج حضور مىيابند و برهنه طواف مىكنند و من دوست ندارم حجّ به جاى آورم تا زمانى كه اين وضعيّت از بين برود . پس ابو بكر و على ( ع ) را فرستاد و آن دو آيين طواف و حجّ را براى مردم به جاى آوردند . . . و پس از آن به كسانى كه با رسول خدا ( ص ) پيمانى داشتند اعلام كردند كه تنها چهار ماه مهلت دارند » « 29 » .
اين روايت نشان مىدهد كه رسول خدا ( ص ) در آغاز قصد داشت در حج حضور يابد ، امّا به اين دليل كه پيش بينى مىكرد مشركان در حج حضور خواهند يافت و بر آيين جاهلى خود برهنه طواف خواهند كرد و انحراف خويش از آيين ابراهيمى را به نمايش خواهند گذاشت از شركت در حج خوددارى ورزيد تا حضور او در اين مراسم نوعى تأييد و تقرير براى كارهاى مشركان نباشد . همچنين آن حضرت مشركان را از حضور در مراسم حجّ منع نكرد ، به آن دليل كه از پيش به آنان اعلام نكرده بود حق شركت در حج را ندارند و اين در حالى است كه حكمت اسلامى در زمينهء اجراى احكام چنين اقتضا مىكند كه احكام باز دارنده نبايد به مورد اجرا گذاشته شود مگر زمانى كه افراد مشمول حكم از آن اطّلاع يافته باشند .
سورهء توبه
746 - همه بر اين حقيقت اتّفاق نظر دارند كه ابو بكر با مردم روانهء حج شد تا حج آنان را سرپرستى كند و پس از آن على ( ع ) به او پيوست تا سورهء توبه را بر مردم تلاوت كند .
روايت شده است كه پيامبر اكرم ( ص ) هنگامى كه اين سوره را به على ( ع ) سپرد او خطاب به آن حضرت گفت : « اى پيامبر خدا ( ص ) ، من فردى سخنور يا زبان آور نيستم » . امّا رسول خدا ( ص ) فرمود : « چارهاى جز اين ندارم كه اين سوره
هامش
( 29 ) - مؤلّف اين مطلب را از البداية و النهاية ابن كثير دانسته است ولى ما در اين كتاب چنين مطلبى نيافتيم و بلكه احتمالا اين سخن در تفسير ابن كثير آمده است . - م .