الف : اين كه اراضى مكّه قابليّت تملّك را دارا نيست . ادلّهء چنين مدّعايى از اين قرار مىباشد :
يك : مكّه مكان عبادت و پرستشگاه همهء مردم و حرم خداوند است كه آن را براى همهء مردم قرار داده و ساكنان آن با ديگر مردم در اين حق برابرند و خداوند مىفرمايد : « آيا نمىبينند ما حرمى امن قرار داديم در حالى كه مردم از مناطق پيرامون آن ربوده مىشدند » « 27 » بنابراين سرزمين مكّه همه حرم امن خداوند بوده و هنگامى كه جايى حرم و محلّ برپايى مراسم دينى باشد عنوان معبد بر آن صدق خواهد كرد و اين در حالى است كه معبد قابل تملّك نيست و بلكه وقف بر عبادت بندگان خداست و نمىتوان آن را خريد و فروش يا هبه كرد يا به ارث برد .
دو : در هر جاى قرآن كه نام حرم يا تعابيرى مشابه آن آمده است به مكّه نظر دارد و علاوه بر اين مىفرمايد : « كسانى كه كافر شدند و راه خدا را سدّ مىكنند و نيز راه مسجد الحرامى را كه آن را براى مردم قرار داديم و خواه مقيم و مجاور و خواه آن كه از آنجا دور مىباشد در آن برابرند مىبندند و نيز هر كس در آنجا ظلم و ستمى يا از روى الحاد و كفر اراده كند از عذابى دردناك به او خواهيم چشاند » « 28 » .
بنابراين مشاهده مىكنيم كه خواه در تصريحات و خواه در اشارات قران كريم مكّه جايگاه و موطن مجاوران و زيارتگاه زائران و بدين ترتيب همه آن عبادتگاه است و به ارث برده نمىشود و به تملّك نيز در نمىآيد .
سه : روايات صريحى در مورد نهى از خريد و فروش ، اجاره و وراثت اين سرزمين آمده است از جمله عبد اللّه بن عمر مىگويد : « هر كس اجارهاى از خانههاى مكّه بخورد جز اين نيست كه آتشى در درون خويش مىخورد » .
چهار : عمر بن خطّاب از اين كه مردم مكّه براى خانههاى خود درى بگذارند
هامش
( 27 ) - عنكبوت / 67 .
( 28 ) - حج / 25 .