شرح مثنوى — صفحة 64

ن 859 15 - ك 291 36 وى كه بىره را : پيش گفتيم ، كه شأن حكيم الهى و متألَّه ، توحيد كثير و تكثير واحد است . و اينجا ، دوم از شأنين بايد به كار برده شود ، تا بىرهى در مقام طبع معلوم شود كه اشارت به آن است قول خدا كه * ( « وَوَجَدَكَ ضَالاًّ فَهَدى » 93 : 7 ( 1 ) ، و نيز * ( « ما كُنْتَ تَدْرِي مَا اَلْكِتابُ وَلَا اَلإِيمانُ » 42 : 52 ( 2 ) . پس بايد دانست كه پيغمبر را نيز مقام طبع عنصرى بود كه نادار بود * ( « لَوْ لا أَنْ رَأى بُرْهانَ رَبِّه » 12 : 24 ( 3 ) به حسب تكوين - نه به حسب تكليف باطن و ظاهر ، كه دارا بود به دارايى داراى حقيقى ، و به سرعت هر چه تمامتر سير الى الله و فى الله نمود . بلكه به طىّ المكان و طىّ الزمان ، و پس از اين دو سير ، پيغمبر شد و سير من الله الى الخلق نمود . و بالجمله « بىره » به اعتبار مقام بشرى طبيعى به شرط لا شىء ، نه به شرط شيء - اعنى مملواً من نور الله - و نه گوهر ذات او .