روز پيروز است : به پاى فارسى . فيروز است .
نه بىروزه است : نه روز بىروزى و زمان بىزمانى . خاصه روز عقل بسيط بالفعل كه طىّ است در آن صور جزئيه - چه جاى زمان و مكان .
و اگر روزها ، تابش سه گانه - كه گفتيم - باشد ، مطلب روشنتر است . چه ، نور حيوة اوسع است - به حسب مفهوم - از نور علم . و از اينجاست كه بعضى الحىّ القيّوم را اسم اعظم دانند . و نور حقيقت وجود و هويّت اوسع است من الاوسع ، و لا اسم و لا رسم - چه جاى زمان و مكان .
و « ها » ى بىروزه براى نسبت است . چون يك شبه . و مىشود به معنى ظاهرى باشد - كنايه از بىعيشى . چنان كه گويند : روز نداريم و اوّل بلند است [ ؟ ] و تأسيس بهتر از تأكيد است .
( ( 1891 ) ) قصهء محمود و اوصاف اياز * كرد ديوانه مرا با سوز و ساز
ن 917 17 - ك 310 37
كرد ديوانه مرا با سوز و ساز : همين نسخه صحيح است .
( ( 1893 ) ) كَيفَ يَأتىِ النَّظمُ لى وَالقافِيَة * بَعدَ ما ضاعَت اُصولُ العافِيَة
ن 918 1 - ك 310 38
كيف يأتى . . . : چگونه مىآيد گفتن نظم و قافيه مرا بعد از ضايع شدن اصلهاى صحت و صحو .
( ( 1894 ) ) ما جُنونٌ واحِدٌ لى فىِ الشُّجُون * بَل جُنونٌ فى جُنونٌ فى جُنون
ن 918 2 - ك 310 38
ما جنون : و نيست مرا يك جنون در حزنهاى عشق ، بل جنون . . .
( ( 1895 ) ) ذابَ جِسمى مِن اِشاراتِ الكُنى * مُنذُ عايَنتُ البَقاءَ فىِ الفَنى
ن 918 3 - ك 311 1
ذابَ جسمى : و گداخت جسم من و اشارات و الغاز و معميات و كنايات با آن ، از وقتى كه به معرفت عيانى و حقى ، معاينه ديدم بقاء با لله را در فناء فى الله .
پس كلمهء « من » ابتدايى باشد ، نه تعليلى . يا به معنى باى مصاحبت باشد . كه حروف جارّه هر يك به معنى ديگرى مىآيد .
( ( 1898 ) ) خود تو مىخوانى نه من اى مقتدا * من كُه طورم تو موسى وين صدا
ن 918 6 - ك 311 2
تو مىخوانى نه من : اين اصح است از « يقين » كه در نسخه اى است .
من كه : مخفف كوه است ، و خدا متكلَّم