كرمكى : مراد دماغ است . چه بعض اجزاى دماغ را دوده - كه در فارسى كرم است - گفتهاند .
قذر : پليد . و مراد اخلاط است .
( ( 1856 ) ) از منى بودى منى را واگذار * اى اياز آن پوستين را ياد دار
ن 916 1 - ك 310 14
منى را : انانيّت را . و جناس تام دارد با منى اوّل .
( ( 1858 ) ) مىرود هر روز در حجرهء خلا * چارقت اين است منگر در علا
ن 916 6 - ك 310 17 خلا : خلوت . چارقت اين است : يعنى به خود گويد تكبّر نكنى به تقريب قرب سلطان محمود . چه تكبرى كه از اخلاق مذمومه است ، و چه تكبرى كه از شطحيّات عرفانى است و غرور سبحانى . پس چارقت را كه طبيعت تن است و به اعتبار مُحدوديت و تفرقه ابعاد ثلاثه و سيلان زمانى كه ماضى و حال و استقبالش از هم جدااند و وغول هيولانى كه همه قوهاند ظلماتى است * ( « بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ إِذا أَخْرَجَ يَدَه لَمْ يَكَدْ يَراها » 24 : 40 ( 1 ) . فراموش نكنى و انا نگويى .
كسى مرد تمام است كز تمامى
كند در خواجگى كار غلامى
( ( 1859 ) ) شاه را گفتند او را حجره اى است * اندر آن جا زرّ و سيم و خمره اى است
ن 916 7 - ك 310 18
خمره : خم كوچك .
( ( 1863 ) ) هر چه يا بى مر تو را يغماش كن * سرّ او را بر نديمان فاش كن
ن 916 11 - ك 310 20
مر تو را : باشد .
يغماش كن : خبرِ بعد از خبر براى مبتدا و در بعض نسخ : « جملگى يغماش كن » .
( ( 1879 ) ) از اياز اين خود محالست و بعيد * كو يكى درياست قعرش ناپديد
ن 917 5 - ك 310 28
قعرش ناپديد : به سبب اتصال اين چشمه به درياى بىكران سلطانى . و تأويل اياز ، انسان كامل و متصل فانى در ملك محمود و سلطان و دود است .
هامش
( 1 ) اقتباس از قرآن كريم ، سورهء نور ، آيهء 40 . .