كه نيرزيدى : به كاه نيرزيدى چه مرگ عبارت است از بلوغِ به غايت ، و نيلِ وصال و لقاى حق متعال . وَمِمّا يُنسَبُ إلى مَولانا عَليٍ - عليه السلام :
جَزَى الله عَنّا المَوتَ خَيراً فَإنَّه
أَبَرُّ بِنا مِن والِدَينا وَأَرأَفٌ
وَ مِنه - عَلَيه السَّلامُ - فىِ الحَياةِ الصُّورِيَّةِ الخالِيَةِ عَنِ الحَقيقَةِ :
وَ فىِ الجَهلِ قَبلَ المَوتِ مَوتٌ لَاهلِه
وَ اَجسامُهُم قَبلَ القُبُورِ قُبُورٌ
وَ اِنَّ امرَءً لَم يُحْيَ بِالعِلمِ مَيِّتٌ
وَ لَيسَ لَه حَتَّى النُّشُورِ نُشُورٌ
( ( 1764 ) ) عقل كاذب هست خود معكوس بين * زندگى را مرگ بيند اى غبين
ن 911 14 - ك 309 4
معكوس بين : كه حيات طبيعى را كه مرگ است زندگى پندارد ، و زندگى حقيقى روحانى و جاودانى را ، مرگ . و فقر را غنا را فقر ، و سور را ماتم و ماتم را سور ، و فنا را بقا و بقا را فنا ، و حضور را غيبت و غيبت را حضور ، و ظهور را خفا و خفا را ظهور ، و پست را بلند و بلند را پست ، و هست را نيست و نيست را هست و قس عليها .
( ( 1765 ) ) اى خدا بنماى تو هر چيز را * آن چنان كه هست در خدعه سرا
ن 911 15 - ك 309 4
خدعه سرا : سراى فريب .
( ( 1768 ) ) زين مقام ماتم و ننگين مناخ * نقل افتادش به صحراى فراخ
ن 911 18 - ك 309 6
مناخ : كنايه است از منزل . چه ، مفهومش ، محل خوابانيدن شتر
( ( 1769 ) ) مقعد صدقى نه ايوان دروغ * بادهء خاصى نه مستيى ز دوغ
ن 911 19 - ك 309 6 مقعد صدقى : اشارت است به كريمهء * ( « فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ » 54 : 55 ( 1 ) . عالم مجردات و بزم قدس دار اليقين ، و آياتش محكمات است ، و مرجع متشابهات است و بىنهايت است .
( ( 1773 ) ) نفخ صور امرست از يزدان پاك * كه بر آريد اى ذراير سر ز خاك
ن 912 6 - ك 309 11
ذراير : جمع ذريه به معنى نسل الثقلين و ولد الرجل . و گويا ذراير مقلوب ذرارى باشد .
هامش
( 1 ) قرآن كريم ، سورهء قمر ، آيهء 55 . .