كنار جامه خفته در آن باشد ، و آن خفته خبر از آن نداشته ، و در خواب طالب سراب باشد . ( 1 ) چنان كه فرمود :
( ( 3305 ) ) جامهء خفته خورد از جوى آب * خفته اندر خواب جوياى سراب
ن 789 20 - ك 269 4
جامهء خفته . . . : و نيز فرمود آن جا گفت ، يعنى اشاره دور انداز است . و در حديث امير المؤمنين على - عليه السلام - است كه اَلْحَقيقَةُ كَشْفُ سُبُحاتِ الجَلالِ مِنْ غَيْرِ إشارَةٍ . ( 2 )
( ( 3308 ) ) دور بينانند و بس خفته روان * رحمتى آريدشان اى ره روان
ن 790 2 - ك 269 6 دور بينانند : مثل آن كه قيامت را كه در طول عالم است و در مستقبل سلسلهء طوليه و اهل شهود ، نداء لِمَنِ الْمُلْكُ ( 3 ) را مىشنوند ، و نسبتش به عالم نسبت فَرخ است به بيضه ، در عرض مىاندازند . كاى قيامت تا قيامت راه چند .
( ( 3309 ) ) من نديدم تشنگى خواب آورد * خواب آرد تشنگىّ بىخرد
ن 790 3 - ك 269 6
من نديدم تشنگى : چه تشنگىِ صادق ، از عدم رطوبت است ، و خواب از رطوبت . و با هم ضدّند . پس طلب كاذب با خواب جمع مىشود .
( ( 3310 ) ) خود خرد آن است كو از حق خريد * نه خرد كآن را عطارد آوريد
ن 790 4 - ك 269 8
از حق خريد : به خاء معجمه و راء مهمله ، نه به چيمِ فارسى .
عطارد : نسبت دادن به عطارد به جهت آن است كه آن تربيت ارباب قلم و حساب و متصرّفين در امور مردم را مىكند .
( ( 3311 ) ) پيش بينى اين خرد تا گور بود * و آن صاحب دل به نفخ صور بود
ن 790 7 - ك 269 8
تا گور بود : يعنى اين خرد آدمى را از حيوانات ممتاز مىسازد . و در امور معاشيّه پيش بينى دارد ، نه در امور معاديّه . و عقل جزئى است . به خلاف آن خرد ، كه خود شناسى و آغاز و انجام شناسى ، شأن اوست ، و او عقل كلَّى است و روح الولاية .
هامش
( 1 ) اين شرح با دو بيت بعد از آن ارتباط دارد ، لذا بايد آنها را نيز مطالعه نمود . .
( 2 ) مجالس المؤمنين ، ج 2 ، ص 11 ذيل ترجمهء كميل بن زياد نخعى . .
( 3 ) قرآن كريم سورهء غافر آيهء 16 . .