تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح مثنوى — صفحة 316

مساهمون:

ص٣١٦

كليّهء الهيه و لاهوتيه جميعاً را طى نمود . پس در مقام نفس كليه و لاهوتيه آن چه كمال جبروتيين است دارا شد مع زوايد ديگر ، از مقامات طبايع و نفوس . فكأنّه العاكس و الكل عكوسه ، كما انه عكس نور الله و اسمه الاعظم و مجلاه الاكمل الاتمّ . و بعضى بر آنند كه صنفى از ملايكه مىباشد كه انسان بر آن تفضيل ندارد . بلكه او بر انسان تفضيل دارد . و آنها عاليناند كه مأمور سجدهء آدم نبودند . لقوله - تعالى - * ( أَسْتَكْبَرْتَ أَمْ كُنْتَ مِنَ اَلْعالِينَ ، 38 : 75 ( 1 ) و قول حق - تعالى - * ( وَفَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا 17 : 70 ( 2 ) را اشارت به اين مىگيرند . و موضع بسط جاى ديگر است

كثرت ار غالب شود بس كمتر است از بهايم اين شتر ز ان كابتر است
ن ندارد - ك 240 3 ابتر : ناقص ، دم بريده . و اين بيت اشارت است به قول حق - تعالى : * ( أُولئِكَ كَالأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ . 7 : 179 ( 3 )
( ( 1505 ) ) وين بشر هم ز امتحان قسمت شدند * آدمى شكلند و سه امّت شدند

ن 700 14 - ك 240 4 وين بشر هم : اشارت است به تقسيم ثلاثى كه در قرآن مجيد است كه * ( وَكُنْتُمْ أَزْواجاً ثَلاثَةً فَأَصْحابُ اَلْمَيْمَنَةِ ما أَصْحابُ اَلْمَيْمَنَةِ وَأَصْحابُ اَلْمَشْئَمَةِ ما أَصْحابُ اَلْمَشْئَمَةِ وَاَلسَّابِقُونَ اَلسَّابِقُونَ أُولئِكَ اَلْمُقَرَّبُونَ . 56 : 7 - 11 ( 4 ) و اشارت به موضع ديگر هم هست از كتاب الهى كه * ( فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِه وَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَمِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَيْراتِ . 35 : 32 ( 5 )

( ( 1511 ) ) مرده گردد شخص كو بىجان شود * خر شود چون جان او بىآن شود
ن 700 20 - ك 240 7 مرده گردد شخص : چه نفس ناطقه جوهرى است در غايت لطافت . از آب صافى لطيفتر پس به هر چه رو آرد رنگ او پذيرد . به خصوص رو آوردن در همه عمر به طريق ممكن . و چون ملكهء توجه به عالم كثرت و اجسام ميته پيدا كرد ، عين آن اموات شد ، و حيات حقيقى - كه عبارت از علم و معرفت و ايمان با لله و اليوم آخر است - حاصل نشد .
هامش
( 1 ) قرآن كريم سورهء ص آيهء 75 . .
( 2 ) قرآن كريم سورهء اسراء آيهء 70 . .
( 3 ) قرآن كريم سورهء اعراف آيهء 179 . .
( 4 ) قرآن كريم سورهء واقعه آيات 6 به بعد . .
( 5 ) قرآن كريم سورهء فاطر آيهء 32 . .
شرح مثنوى — صفحة 316 | مصطفى بروجردى / ملا هادي السبزواري