ن 688 1 - ك 236 7 پس بود ظلمات : اشارت است به كريمهء * ( ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ . 24 : 40 ( 1 ) روز عرض : روز ظهور و بروز عند الله . كما قال تعالى * ( وَبَرَزُوا لِلَّه اَلْواحِدِ اَلْقَهَّارِ . 14 : 48 ( 2 ) يا از عرض الامير الجند باشد . يعنى عين امرهم و اختبر حالهم . پس مراد عرضى است كه يكى از مواقف حشر است ، و او عرض خلايق است تا شناخته شود اعمالشان فَ * ( يُعْرَفُ اَلْمُجْرِمُونَ بِسِيماهُمْ . 55 : 41 ( 3 ) * ( وَعَلَى اَلأَعْرافِ رِجالٌ يَعْرِفُونَ كُلاًّ بِسِيماهُمْ . 7 : 46 ( 4 ) چنان كه سان مىبينند لشكر را ، و مىشناسند از هيآتشان جنگيان و گُردان و پيكارگان [ ؟ ] را . سُئِلَ رَسُولُ الله - صَلَّى الله عَلَيْه وَآلِه وَسَلَّمَ - عَنْ قَوْلِه تَعالى * ( فَسَوْفَ يُحاسَبُ حِساباً يَسِيراً . 84 : 8 ( 5 ) فقال - صلى الله عليه و آله و سلَّم - ذلِكَ هُوَ الْعَرضُ . ( 6 )
شرح مثنوى — صفحة 301
مساهمون: مصطفى بروجردى
ص٣٠١
است . يا مراد آن كه آيت كبرى مىشود براى نور على نور ربوبى .
( ( 1252 ) ) چون سليمان شاه و چون آصف وزير * نور بر نور است و عنبر بر عبير
ن 687 21 - ك 236 6
عنبر بر عبير : در اصلِ عنبر ، خلاف است . و موضع تفصيل جاى ديگر است . و اما عبير نوعى از طيب است مجتمع از اخلاطى .
( ( 1254 ) ) پس بود ظلمات بعضى فوق بعض * نه خرد يار و نه دولت روز عرض
( ( 1257 ) ) آن فرشتهء عقل چون هاروت شد * سحر آموز دو صد طاغوت شد
ن 688 4 - ك 236 9
آن فرشتهء عقل : اشارت است به مضمون كريمهء * ( وَاِتَّبَعُوا ما تَتْلُوا اَلشَّياطِينُ عَلى مُلْكِ سُلَيْمانَ وَما كَفَرَ سُلَيْمانُ وَلكِنَّ اَلشَّياطِينَ كَفَرُوا يُعَلِّمُونَ اَلنَّاسَ اَلسِّحْرَ وَما أُنْزِلَ عَلَى اَلْمَلَكَيْنِ بِبابِلَ هارُوتَ وَمارُوتَ 2 : 102 . . . ( 7 )
( ( 1259 ) ) مر هوا را تو وزير خود مساز * كه بر آيد جان پاكت از نماز
ن 688 6 - ك 236 10
هامش
( 1 ) قرآن كريم سورهء نور آيهء 40 . .
( 2 ) قرآن كريم سورهء ابراهيم آيهء 48 . .
( 3 ) اقتباس از قرآن كريم سورهء الرحمن آيهء 41 . .
( 4 ) قرآن كريم سورهء اعراف آيهء 146 . .
( 5 ) قرآن كريم سورهء انشقاق آيهء 8 . .
( 6 ) قريب به اين مضمون علم اليقين ، ج 2 ص 958 . .
( 7 ) قرآن كريم سورهء بقره آيهء 100 . .