يَمينُ الله فى أرْضِه . ( 1 )
( ( 553 ) ) نى چو معراج زمينى تا قمر * بلكه چون معراج كلكى تا شكر
ن 653 10 - ك 225 13
نى چو معراج زمينى تا قمر : يعنى نه بالاتر مثل اجنّه و شياطين كه مرجومند از رفتن به آسمان .
بلكه چون معراج كلكى : كلك ، فارسى ، مطلق نى .
تا شكر : يعنى نيشكر منقلب شود به شكر سر تا به پا ، و هيچ از ماهيّت نى اجوف نماند .
( ( 554 ) ) نه چو معراج بخارى تا سما * بل چو معراج حبيبى تا نها
ن 653 11 - ك 225 14
بل چو معراج حبيبى تا نها : نسخ مختلف است . بعضى « حبيب » است ، يعنى معراج حبيب الله تا نهايت مقام او ادنى . ليكن از آن جناب - به قوت نبوت و ولايت - جسمانى و روحانى - هر دو - بود . و از اولياء روحانيت بود .
و بعضى « حسينى » است . يعنى معراج حسين بن على بن ابى طالب - عليهما السلام - به عقول كليّه . يا فناء حسين منصور بر سرِ دار .
و بعضى « جنينى » است . يعنى ترقيّات جنين تا عقول مستفادهء متصله . كه منقلب مىشود جنين انسانى از جمادىِ بالكليّة به نباتى ، و از آن به حيوانى ، تا عقليت ، كه :
از جمادى مُردم و نامى شدم
( ( 555 ) ) خوش براقى گشت خنگ نيستى * سوى هستى آردت گر نيستى
ن 653 12 - ك 225 14
خنگ : اسب . فارسى .
( ( 556 ) ) كوه و درياها سُمش مَس مىكند * تا جهان حسّ را پس مىكند
ن 653 13 - ك 225 15
مس : سودن . و مراد سپردن راه است .
( ( 559 ) ) بر دريدى در سخن پردهء قياس * گر نبودى سمع سامع را نعاس
ن 653 16 - ك 225 16
نعاس : مقدّمهء نوم .
همچو آن هديه كه بلقيس از سما
بر سليمان مىفرستاد اى كيا
ن ندارد - ك 225 20
هامش
( 1 ) عوالى اللآلي ، ج 1 ، ص 51 . .