تا به ما ما را نمايد : جوابِ سؤال مقدّر است ، كه كسى مىگويد كه امتحان كسى را مىزيبد كه جاهل به حقيقت امر امتحان كرده باشد ، و اما در حق عالم به سِرّ و عَلَنْ راه ندارد .
در جواب مىفرمايد كه امتحان به جهت آن است كه ما را به ما بنمايد تا تماميّت و قصور خود را مُسْتَشعِر شويم ، و در تماميت شكر و در قصور تدارك نماييم . * ( فَلِلَّه اَلْحُجَّةُ اَلْبالِغَةُ . 6 : 149 ( 1 )
( ( 369 ) ) چون بدانستى كه شكَّر دانه اى * پس بدانى كاهل شكَّر خانه اى
ن 644 4 - ك 221 38
پس بدانى كاهل شكَّر خانه اى : قال الله تبارك و تعالى * ( قُلِ اَلرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي . 17 : 85 ( 2 )
( ( 371 ) ) اين بدان بىامتحان از علم شاه * چون سرى نفرستدت در پايگاه
ن 644 6 - ك 222 1
چون سرى نفرستدت در پايگاه : قال تعالى * ( إِلَيْه يَصْعَدُ اَلْكَلِمُ اَلطَّيِّبُ وَاَلْعَمَلُ اَلصَّالِحُ يَرْفَعُه . 35 : 10 ( 3 )
( ( 376 ) ) جرأت و جهلت شود عريان و فاش * او برهنه كى شود ز ان افتتاش
ن 644 11 - ك 222 3
افتتاش : من الفتش ، بمعنى التفحّص . و در نسخه اى « انتباش » است من النّبش بمعنى ابراز المستور و كشف الشيء ، و منه النّبّاش .
( ( 378 ) ) كز قياس خود ترازو مىتند * مرد حق را در ترازو مىكند
ن 644 13 - ك 222 4 مرد حق را در ترازو مىكند : و حال آن كه هر قول و فعلى را در قيامت در ترازو مىگذارند مگر قول لا إله اِلَّا الله را كه در ترازو نگنجد - چنان كه در اخبار است . ( 4 ) پس هر گاه توحيد در ترازو نگنجد ، پس چگونه موحّد خاصّى در آن مىگنجد ؟ همانا كه موسى - عليه السلام - مرد حق را به ميزان خرد مُتَّزِن ساخت كه بر خضر اعتراض نمود و * ( لَقَدْ جِئْتَ شَيْئاً إِمْراً 18 : 71 ( 5 ) و * ( لَقَدْ جِئْتَ شَيْئاً نُكْراً 18 : 74 ( 6 ) گفت .
هامش
( 1 ) قرآن كريم سورهء انعام آيهء 149 . .
( 2 ) قرآن كريم سورهء اسراء آيهء 85 . .
( 3 ) قرآن كريم سورهء فاطر آيهء 10 . .
( 4 ) منبع يافت نشد . .
( 5 ) قرآن كريم سورهء كهف آيهء 71 . .
( 6 ) قرآن كريم سورهء كهف آيهء 74 . .