به بر زبان آوردن سخنانى كه مايهء فتنه است و سخنانى كه به نفع برخيها تمام مىشود اين ماجرا را تكرار كردند . چه زيبا و چه راست است سخن خداوند در توصيف كسانى كه به پندارهاى نادرست در جامعهء انسانها دامن مىزنند و نيز در بيان آداب شايسته براى آنان و روشن كردن آنچه در مقابل اظهار سخنانى از سوى منافقان مغرض يا سادهدلان بىغرض بايستى بدان آراسته باشند ؛ آنجا كه مىفرمايد : « آن زمان كه اين ماجرا را از طريق گفتههاى زبانى خود مىگرفتيد و به چيزى دهان مىگشوديد كه بدان آگاهى و علم نداشتيد و اين كار را سبك و بىاهميّت مىشمرديد در حالى كه نزد خداوند اين كار سنگين [ و پر مسؤوليت ] است . چرا هنگامى كه آن [ ماجرا ] را شنيديد نگفتيد ما را آن حق نيست كه در اين باره سخن بگوييم ، پروردگارا تو منزّه و پيراستهاى . اين تهمتى بزرگ است . خداوند شما را اندرز مىدهد كه دوباره هرگز به چنين كارى دامن نزنيد ، اگر كه مؤمن هستيد » « 29 » .
آرى ، آنان اين ماجرا را از گفتهها و نه از ديدهها و مشاهدات خود و آن را از زبانهاى آكنده از ترديد و نه از منابع اطمينانآور يقينى گرفتند و به زبانهاى خود آن را در هرسو پخش كردند تا بدين وسيله مجالس خويش را گرم كنند و شبنشينيهاى آلوده و آميخته به فساد خود را رونق دهند ، در حالى كه اين كار را يك كار عادى و دست كم مىشمردند ، هر چند در نزد خداوند اين تهمتى بسيار بزرگ بود ، اين در حالى است كه يك انسان مؤمن چنين شايعاتى را پخش نمىكند و گسترش نمىدهد ، بلكه آن را رد مىكند و چنين پرگوييهايى را از خود دور مىسازد ، چرا كه چنين چيزى به عنوان يك تهمت بزرگ شايستهء يك مؤمن نيست .
اينجا در شرايطى كه آن سخن ناروا مطرح شده و مهاجر و انصار و مخلص و منافق - بىآن كه هيچ تحقيقى كنند يا از سخن ناروا او تهمت دورى جويند - آن را تكرار مىكردند ، شاهد عظمت رسول خدا ( ص ) حسن ظنّ او به خانوادهء خويش ، قدرت ايمان پيامبر ( ص ) ، خويشتندارى و صبر و بردبارى او هستيم و مشاهده
هامش
( 29 ) - نور / 17 - 15 .