ابن اسحاق مىگويد : دربارهء همين دو تن اين آيات نازل شده است كه « اى كسانى كه ايمان آوردهايد يهوديان و مسيحيان را به ولايت خود نگيريد كه آنان خود برخى ولىّ برخى ديگرند و هر يك از شما كه آنان را به ولايت بگيرد از آنهاست .
خداوند مردم ستمگر را هدايت نمىكند . پس كسانى را كه در دلهاى آنان مرض است مىبينى كه به سوى آنان مىشتابند و مىگويند ما بيم آن داريم كه جنگ و مصيبتى به ما رسد . اميد آن كه خداوند فتحى يا فرمانى ديگر از پيشگاه خود پيش آورد و آنان بر آنچه در دلهاى خود نهان داشتهاند پشيمان شوند . كسانى كه ايمان آوردهاند مىگويند : آيا اينان همان كسانى هستند كه سختترين سوگند را ياد كردند و پيمان بستند كه با شمايند ؟ اينك كردههاى آنان تباه شده و همينان زيانكارانند . اى كسانى كه ايمان آوردهايد هر يك از شما كه از دين خود برگردد ، به زودى خداوند مردمى را خواهد آورد كه او را دوست دارند و وى نيز آنان را دوست دارد ، در برابر مؤمنان فروتن و در برابر كافران سختگيرند و در راه خدا جهاد مىكنند و بيم سرزنش هيچ ملامتگرى را به خود راه نمىدهند . اين فضل خداست كه آن را به هركس بخواهد مىدهد و خداوند گشاينده و داناست . ولىّ شما تنها خدا و رسول او و [ آن كسى يا ] كسانى است كه ايمان آورده ، نماز به پاى مىدارند و در حالى كه در ركوعند زكات مىدهند . هركس كه خداوند و رسول او و اين مؤمنان را به ولايت گيرد [ از حزب خداست ] و حزب خدا پيروز است » « 11 » .
اگر اين صحّت داشته باشد كه اين آيات به مناسبت موضعگيرى رئيس منافقان و نيز آن مرد مؤمن انصارى نازل شده باشد خواهيم گفت مفادّ اين آيات يك مفهوم عام و وصفى فراگير و شامل همهء افرادى است كه ولايتشان و دوستىشان با ديگران براى خداست و كسانى كه دوستىشان براى خدا نيست « 12 » .
هامش
( 11 ) - مائده / 56 - 51 .
( 12 ) - البتّه ما چنين چيزى را نمىپذيريم ، چه اين كه آيه « إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ . . . . » بنا بر روايات فراوان شيعه و سنّى در شأن امير مؤمنان على ( ع ) نازل شده است ، آنگونه كه علّامه