دستيابى به مردان محفاظ آن كاروان ناكام ماندند و تنها دو يا يك نفر از آنان را به اسارت در آوردند . آنان كاروان را به مدينه آوردند و رسول خدا ( ص ) آن را تخمين كرد و تنها خمس آن بيست هزار دينار شد . آن حضرت همچنين چهار پنجم ديگر پس از برداشتن خمس را در ميان كسانى كه در اين سريّه شركت كرده بودند تقسيم كرد » « 13 » .
يكى از اسيران اين سريّه فرات بن حيان راهنماى كاروان بود كه اسلام آورد » .
روايت فوق زمان سريّه و طريقى را كه مسلمانان از اين كاروان اطّلاع يافتند مشخّص مىكند ، امّا به نظر نگارنده اطّلاع نعيم بن مسعود به رسول خدا ( ص ) دربارهء اين كاروان تنها يكى از راههاى خبر يافتن آن حضرت از ماجراى اين كاروان بود ، زيرا رسول اكرم ( ص ) مردى هشيار و نسبت به آنچه قريش انجام مىداد و نيز نسبت به اوقات اعزام كاروانهاى تجارى آنان به شام و يمن و نيز زمان بازگشت آنها آگاه بود ، چرا كه معمولا قريش اوقات مشخّصى را براى اعزام كاروانهاى تجارى خود داشت ، آنسان كه خداوند مىفرمايد : « ماجراى شكست اصحاب فيل براى آشنايى دادن قريش [ يعنى ] آشنايى دادن آنان با سفر زمستان و تابستان بود پس بايد پروردگار اين خانه را بپرستند ، همان كه به جاى گرسنگى خوراك و سيرى و به جاى ترس امنيّت به آنان داد » « 14 » . در چنين شرايطى هيچ راهى جز آن نيست كه بگوييم پيامبر ( ص ) با برخوردارى از فراست و هوشمندى يك مؤمن مىدانست كه آنان در اين زمان براى تجارت روانهء شام خواهند شد و اگر از كنار شهرى كه او در آن اقامت دارد نگذرند ناگزير از راهى ديگر عبور مىكنند كه همان راه عراق است . بنابراين رسول خدا ( ص ) خود از اين كه قريش از اين راه براى تجارت استفاده خواهد كرد اطّلاع داشت و در همين زمان نعيم بن مسعود آن خبر را آورد و اين خبر آنچه را كه
هامش
( 13 ) - البداية و النهاية ، ج 4 ، ص 5 .
( 14 ) - ايلاف .