اين سكوت در حالى بود كه حسد نسبت به پيامبر و مؤمنان دلهاى آنان را از درون مىخورد و كينه آنها را مىسوخت و به همين سبب هر چند مؤمنان در پيمان دوستى خود اخلاص و صداقت داشتند ، امّا آنان كينهء مؤمنان را در دل مىپروراندند .
چون مسلمانان در نبرد بدر بر دشمن خود پيروز شدند اوّلين نتيجهاى كه اين پيروزى در دلهاى آكنده از كينهء آنان به بار آورد آن بود كه براى ايجاد فتنه و فساد عليه مسلمانان به پا خاستند و در اين راه با مشركان همدست شدند و آنان را به نفاق دعوت كردند و آنها نيز پذيرفتند و بدين ترتيب در ميان مشركان نيز گروهى منافق سر بر آوردند .
از آنجا كه نفاق در دلهاى آكنده از نفاق و كينه و ضعف و بىمقدارى جاى مىگيرد [ و يهوديان و گروهى از مشركان مدينه به چنين خويى آلوده بودند ] اوّلين نتيجهء تلخى كه ناخواسته در پى پيروزى در غزوهء مبارك بدر به وجود آمد نفاق بود كه چون غدهاى آلوده خود را در رأس همهء آثار جنگ تحميل كرد و در جامعهء مسلمانان مايههاى ضعف و سستى را فراهم آورد و آثار بد آن در كالبد جامعه نفوذ كرد .
منافقان به هدف بر هم زدن صفوف مسلمانان تلاش كردند و اين تلاش حضور خود را بيش از هر جا در زمان جنگ و آن هنگام كه شمشيرها برهنهاند و انسانها در كشاكش نبرد قرار مىگيرند نشان داد ؛ به عنوان مثال در غزوهء احد در سال سوّم هجرت منافقان تمرّد و نافرمانى و سستى و شكست را در ميان مسلمانان مىپراكندند و دلهاى سست عقيدگان را هدف مكر آكنده از ترس مىساختند تا آنجا كه دو گروه از سپاه اسلام بر آن شدند تا پا از صحنهء نبرد كنار بكشند ، آن سان كه قرآن كريم مىفرمايد : « آن هنگام كه از زن و فرزندان خود جدا شدى و مؤمنان را در جايگاه مناسب خود براى جنگ جاى مىدادى و خداوند سميع و عليم است . آن گاه كه دو گروه از شما در اين انديشه افتادند كه سست شوند در حالى كه خداوند ياور آنهاست و بايد مؤمنان تنها بر خداوند توكّل كنند و در حالى كه خداوند در نبرد
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 438
مساهمون: حسين صابري
ص٤٣٨