آزاد مىكردند ، آنگونه كه ابو سفيان يكى از مسلمانان را كه در سفر عمرهاش به مكّه به اسارت در آورده بود آزاد كرد تا يكى از فرزندان او كه در اسارت مسلمانان قرار داشت آزاد شود و پيامبر ( ص ) نيز در مقابل اين عمل او اسير وى را آزاد فرمود .
رسول خدا ( ص ) براى آزادى اسيران نوعى فديهء غيرمادى نيز مىپذيرفت و آن عبارت بود از تعليم سواد به بيسوادان . بنابراين اسيرانى كه توان مالى چندانى براى پرداخت فديهء خود نداشتند و از توانايى خواندن و نوشتن بهره داشتند مىتوانستند در مقابل باسواد كردن چند نفر از مسلمانان آزاد شوند .
پيامبر اكرم ( ص ) بر برخى از اسيران كه گمان مسلمانى آنان وجود داشت منّت مىنهاد و بدون پرداخت فديه آزادشان مىكرد : از اين جمله سهيل بن بيضاء است كه عبد اللّه بن مسعود به مسلمانى او گواهى داد و گفت : « من شنيدهام كه او از اسلام سخن مىگويد » . پيامبر ( ص ) نيز گواهى عبد اللّه را پذيرفت و بدون دريافت فديه سهيل را آزاد كرد .
يكى از ديگر اسيرانى كه بدون فديه آزاد شد . ابو العاص بن ربيع اموى همسر زينب دختر رسول خدا ( ص ) ست . وى براى زينب همسرى خوب و بىآزار بود و حتّى هنگامى كه قريش تلاش كردند او را وادار سازند تا همانند پسر ابو لهب دختر رسول اكرم ( ص ) را طلاق دهد از پذيرش اين خواستهء آنان خوددارى ورزيد .
پس از اسارت ابو العاص زينب همسر او كه در مكّه بود براى آزادى شوهر خود فديهاى به مدينه فرستاد و در ضمن آن گردنبندى نيز وجود داشت كه خديجه در هنگام عروسى او با ابو العاص به وى بخشيده بود . مشاهدهء اين گردنبند از سوى رسول خدا ( ص ) خاطرات همسر مهربان و دلسوز او را براى وى زنده كرد و به همين سبب بسيار دلش بر وى سوخت .
رسول خدا ( ص ) در اينجا مىتوانست آنگونه كه كسانى از بنى مخزوم و ديگران را بدون دريافت فديه آزاد كرده بود ابو العاص را نيز آزاد كند . امّا به خاطر آن
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 410
مساهمون: حسين صابري
ص٤١٠