از موضع قدرت بر دشمن خود تحميل نمىكرد ، بلكه با گذشت و بزرگوارى و به هدف نزديك ساختن دلهاى گريزان مخالفان به عقد قرار داد با آنان مىپرداخت .
شايد يكى از گوياترين نمونهها براى بيان اين حقيقت پيمان ترك مخاصمه يا آتشبس و صلح حديبيّه باشد . در آن ماجرا رسول اكرم ( ص ) در ميان سپاهى گران و مردانى قوى و تجهيزاتى كامل براى به جاى آوردن حجّ خانهء خدا به سوى مكّه حركت كرد . امّا هنوز پيشنهاد صلح و ترك مخاصمه به آن حضرت نرسيد كه از آن استقبال كرد و حتّى شروطى را پذيرفت كه جز انسانهاى باگذشت و بزرگوار بدان تن در نمىدهند . اين در حالى بود كه آنگونه كه از ظاهر اين پيمان برمىآيد اين پيمان اجحاف و تبعيض فراوانى را نسبت به مسلمانان روا مىداشت به گونهاى كه كسى جز رسول خدا ( ص ) نمىتوانست آن را بپذيرد ، امّا او با همهء اين اوصاف آن را پذيرفت .
اينك شايسته است متن روايتى را كه در اينباره آمده ، بر اساس آنچه در صحاح ستّه روايت شده است ، يادآور گرديم :
بخارى چنين روايت مىكند كه در ماه ذى القعده سال ششم هجرت رسول خدا ( ص ) به قصد حجّ خانهء خدا و بدين نيّت كه دست به جنگ نزند مگر آن كه بدان مجبور شود از مدينه حركت كرد . از سوى ديگر هنگامى كه قريش از عزم آن حضرت و روانه شدن ايشان به همراه اصحاب خود به سمت مكّه آگاه شدند سپاهى گرد آوردند تا مانع عبور او و همراهانش شوند . هنگامى خبر اين اقدام قريش به پيامبر ( ص ) رسيد كه آن حضرت لباس حجّ بر تن داشت و به همراه آن سپاه بزرگ قصد حجّ كرده بود . پس اصحاب خود را گرد آورد و فرمود : « به من نظر بدهيد » . ابو بكر در پاسخ گفت : « اى رسول خدا ( ص ) تو به قصد خانهء خدا بيرون آمدهاى و نمىخواهى كسى را بكشى يا با كسى جنگ كنى . پس [ به راه خود ادامه مىدهيم و ] هركس مانع راهمان شود با او مىجنگيم .
پس رسول خدا ( ص ) به مسلمانان فرمود : « به بركت و ياد الهى به راه خود
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 314
مساهمون: حسين صابري
ص٣١٤