آنان حكمفرما باشد و نه قانون جنگل .
ارزشها و فضايل انسانى در جنگهاى اسلامى :
نحوهء پايان جنگ
358 - جنگهاى رسول اكرم ( ص ) به يكى از اين سه شيوه پايان مىيافت يا به يكى از اين سه نتيجه منتهى مىگرديد :
الف : آتشبس : پيمانهاى آتشبسى كه رسول خدا ( ص ) با ديگران منعقد مىساخت مورد توجّه و علاقهء آن حضرت بود بدان سبب كه خداوند در قرآن كريم مىفرمايد : « اگر آنان از خود تمايل به صلح نشان دادند تو نيز بدان تن ده و بر خداوند توكّل كن » « 26 » و نيز مىفرمايد : « اى كسانى كه ايمان آوردهايد همه در صلح و دوستى با يكديگر درآييد » « 27 » . علاوه بر اين - همانگونه كه گفتيم - اصل در روابط مسلمانان با ديگران صلح و مسالمت است و جنگ تنها زمانى برپا مىشود كه ضرورت دفع ستم و تجاوز دشمن با حركتى نظامى و البتّه با مراعات فضيلتها و ارزشها آن را ايجاب كند . اين در حالى است كه در هرجا آتشبس و ترك مخاصه ممكن باشد ديگر ضرورتى براى جنگ وجود ندارد ، زيرا كه ضرورتها را به اندازهاى كه ضرورت است مىتوان اجرا كرد .
پيامبر اكرم ( ص ) همانگونه كه پيمانهاى صلحى منعقد ساخت پيمانهاى آتشبسى نيز بست و در همهء اين پيمانها روحيّهء مسالمتجويانهء آن حضرت و علاقهء آن بزرگ به صلح و دوستى هويدا بود و همانگونه كه گفتهايم آن رسول گرامى ( ص ) وارد هيچ جنگى نمىشد مگر آن كه به دشمن پيشنهاد صلح مىفرمود تا [ اگر آنان از پذيرش آن سرباز زنند ] ضرورت جنگ محرز گردد .
در همهء موارد رسول خدا ( ص ) آتشبس و ترك مخاصمه را به حكم قدرت و
هامش
( 26 ) - انفال / 61 .
( 27 ) - بقره / 208 .