رحمت در همهء مراحل بر آن سايه گسترانده و با رحمت نيز به پايان مىرسد . به عبارت ديگر ، همانگونه كه اين رحمت و دلسوزى بر پيكر انسان است كه عضوى از آن قطع شود تا همهء آن را به فساد و تباهى نكشاند در جامعه نيز اين جلوهاى از رحمت است كه عناصر فساد از آن محو شود تا پيكرهء اجتماع را به فساد نكشد و نيز لازم است براى سلامت همهء مردم دامن ستم گروهى اندك به حق حيات ديگران با امحاء تجاوز آنان برچيده شود تا مردم همه در امنيّت و سلامت به سر برند و بىآن كه هيچ مانعى براى اظهار سخن حق وجود داشته باشد اين سخن چون زلالى گوارا در كالبد جامعه جريان يابد .
اينك زمان آن فرا رسيده است تا با استناد به كتاب الهى و سنّت نبوى دربارهء جنگهاى رسول خدا ( ص ) سخن گوييم .
آنگونه كه قرآن كريم تصريح دارد انگيزه و هدف از اين جنگها مقابله با ستم مشركان عليه مسلمانان است ، آنگونه كه در قرآن كريم مىفرمايد : « در راه خدا با آن كسانى كه با شما مىجنگند نبرد كنيد و البتّه ستم روا مداريد كه خداوند ستمكاران و تجاوزگران را دوست ندارد » « 19 » و « با آنان نبرد كنيد تا آن كه فتنهاى نباشد و دين و غلبه از آن خدا باشد . اگر [ در اين ميان ] آنان از راه فتنه برگشتند و از آن دست كشيدند ، هيچ ستمى مگر بر ستمكاران نخواهد بود » « 20 » .
در ادامهء همين آيات خداوند اين را كه با متجاوزان مقابله به مثل مىشود مورد تصريح قرار داده ، مىفرمايد : « هركس عليه شما تعرّض و ستمى روا داشت با تعرّضى همانند آن با وى مقابله كنيد و از خداوند پروا داشته باشيد و بدانيد كه خداوند با پرهيزگاران و پروا پيشگان است » « 21 » . در ابتداى همين آيه نيز خداوند به يكى از مصاديق اين مقابله به مثل اشاره كرده و فرموده است : « [ جنگ در ] ماه حرام
هامش
( 19 ) - بقره / 190 .
( 20 ) - همان / 193 .
( 21 ) - همان / 194 .