در حالى كه اولا و بالذات به هدف به وجود آوردن وحدت جامعهء مؤمنان صورت مىپذيرفت . به همين سبب نيز در مرحلهء اوّل پيمان برادرى ميان مهاجرين و انصار ، پس از آن ميان مهاجرين با همديگر و در مرحلهء سوّم ميان دو طايفهء اوس و خزرج يعنى دو گروه عمدهء انصار برقرار شد تا پيامبر اكرم ( ص ) بتواند با الفتى كه دلها را در كنار يكديگر قرار مىدهد و گريز آنها از همديگر و ناآشنايى آنها با هم را محو مىكند شكافى را كه از اين پيش ميان اين گروهها وجود داشته است پر كند . [ اين در حالى است كه اگر اهداف مؤاخات تنها همان بود كه سهيلى مىگويد ديگر نيازى به دو مرحلهء اخير وجود نداشت . ]
بنابر اين مؤاخات بدان سبب صورت گرفت كه پس از آن تنها برادرى ايمان رابطهء ميان افراد با اصل و نسب و داراى شرافت خانوادگى و بردگان ضعيف و فاقد سابقهء شهرت خانوادگى را تشكيل دهد . به همين سبب در جريان مؤاخات حمزة بن عبد المطلب برادر زيد بن حارثه غلام رسول خدا ( ص ) قرار داده مىشود .
بدين ترتيب - آنسان كه گفتيم - مؤاخات براى شكل دادن به جامعه و بنيان نهادن اصل مساوات و برابرى به صورت عملى انجام شد .
اينك شايسته است رشتهء سخن را به ابن اسحاق بسپاريم تا تفاصيل اين ماجرا را بيان كند . او مىگويد :
« رسول خدا ( ص ) ميان اصحاب خود ، از مهاجر و انصار ، برادرى برقرار كرد و بنا بر آنچه به ما رسيده است - و به خدا پناه مىبريم از اين كه سخنى را به او نسبت دهيم كه نگفته است - فرمود : « در راه خدا دو نفر دو نفر با هم برادر شويد » . وى سپس دست على بن ابى طالب ( ع ) را گرفت و فرمود : « اين برادر من است » . بدين ترتيب [ در ماجراى عقد مؤاخات ميان مسلمين ] رسول خدا ( ص ) و سيد رسولان و امام متقين و رسول رب العالمين كه او را نظير و همتايى در ميان آدميان نيست با على بن ابى طالب ( ع ) برادر شدند و حمزة بن عبد المطلب ، آن شير خدا و شير رسول او با زيد بن حارثه غلام رسول خدا ( ص ) برادر شد تا آنجا كه حمزه در روز نبرد احد هنگام شهادت زيد را وصّى خود قرار داد . همچنين
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 258
مساهمون: حسين صابري
ص٢٥٨