هيچ آيتى و دليلى بر اين نيامده است و [ بالاخره ] اين را كه آنچه نمىدانيد به خدا نسبت دهيد حرام كرده است » « 20 » . در جاى ديگرى نيز مىفرمايد : « اى كسانى كه ايمان آوردهايد آن پاكيزههايى را كه خداوند برايتان حلال [ اعلام ] كرده است حرام مدانيد و [ از حوزهء حلال خدا به ارتكاب حرام ] تجاوز نكنيد كه خداوند تجاوز كنندگان و ستمورزان را دوست ندارد . از آنچه حلال و پاكيزه است و خداوند روزيتان ساخته بخوريد و از خداوندى كه به او ايمان داريد پروا كنيد » « 21 » .
بدين ترتيب مشاهده مىكنيم كه حكومت فضيلتها و ارزشها بر حرمان استوار نشده و بلكه حرمان صرف در مقابل آن قرار دارد ، آنگونه كه علاوه بر تصريحات قرآن رسول خدا ( ص ) نيز از اين نهى فرمود كه مؤمنى آنچه را خداوند حلال كرده بر خود حرام بشمارد . در همين باره احمد بن حنبل از پيامبر ( ص ) روايت كرده است كه فرمود : « بخوريد و بياشاميد و بپوشيد بىآن كه اسراف ورزيد و باد غرور و تكبر به سر گيريد » . همچنين روايت شده است كه از احمد بن حنبل دربارهء معنى ورع سؤال شد و در پاسخ گفت : « ورع طلب حلال است » .
بنابراين در حكومت اسلامى مبتنى بر ارزشها هيچ رياضتى براى خود محروم داشتن از نعمتهاى حلال خداوند وجود ندارد ، هر چند در سايهء اين حكومت و در تعاليم اسلام زهد هست تا نفس انسانى بر قدرتمندى و داشتن توان لازم در بريدن از خواستهاى دل - آن هنگام كه سر به طغيان بردارد - عادت داده شود .
در حكومت اسلامى تمامى مصالح بر پايهء حفاظت از جان ، دين ، عقل ، نسل و مال استوار شده و به همين دليل نيز خداوند براى هركس كه به مصلحتى از اين مصالح آسيبى بزند - متناسب با مقدار آسيب و تجاوز او به اين مصالح - مجازاتهايى قرار داده است . بنابر اين اگر تجاوز شخص به امورى باشد كه حيات انسان بدان بستگى دارد و زندگى جز بدان تحقّق نمىيابد در اين صورت مجازاتى كه
هامش
( 20 ) - اعراف / 33 - 32 .
( 21 ) - مائده / 87 .