بردهاى فرمانبردار در اختيار عقلش قرار گيرد نه آن كه فرمانده و سرور باشد . به همين منظور حج تشريع شده است تا انسانها با همديگر آشنا شوند و وجدان انسانى با بار يافتن در كنار سفرهء ضيافت پروردگار پاك و خالص گردد . به همين هدف زكات تشريع شده است تا از طريق آن توانگر به يارى و كمك ناتوان بپردازد و مردم در سازگارى و همزيستى با يكديگر باشند .
اسلام در پى آن است تا بدين ترتيب ، در جنبهء مثبت ، با تزكيه و تطهير روح و پرورش و شكوفا ساختن روابط اجتماعى ، گسترش روح مهربانى و رحمت در دلها و همكارى ميان افراد جامعه كلّ جامعه تطهير شود .
از سوى ديگر نيز در كنار وجوب عبادات مذكور ، كفّارات تشريع شده است تا اگر دلها به گناه آلوده گشت از اين طريق پاك شود و در توبه هم از جنبهء عملى و هم از جنبه روانى - بر روى همگان باز باشد . همچنين صدقه تشريع شده است تا انسان بتواند به وسيلهء آن خود را از هر گناهى پاك سازد ، آنسان كه رسول خدا ( ص ) فرمود : صدقه گناه را خاموش مىكند ، آنگونه كه آب آتش را خاموش مىسازد » . راز اين حقيقت نيز آن است كه هر گناهى هر چند مقدار ستم بر مردم در آن كم باشد با كمك به مردم [ البته براى خداوند ] پاك مىشود .
ب : توجّه به اصلاح خانواده ؛
[ اسلام پس از تربيت افراد مهذّب ] به تشكيل خانواده مبتى بر ارزشها پرداخته و اين بدان سبب است كه خانواده هسته بناى جامعه و نخستين واحدى است كه زيربناى تشكيل آن به شمار مىرود . به همين دليل نيز قرآن كريم به بيان احكام روابط اجتماعى و توضيح تكاليف و حقوق ميان زن و شوهر و پدر و مادر و فرزندان توجّه خاصى نشان داده است . [ اين نكته جالب توجّه خواهد بود كه بدانيم ] همهء احكام شرعى ناظر به عبادات و معاملات در قرآن به صورت مجمل آمده و رسول اكرم ( ص ) تفاصيل و جزئيات آن را نه فقط در گفتار بلكه حتى در صحنهء عمل بيان فرموده و اين در حالى است كه تنها در مورد خانواده خداوند خود در قرآن كريم عهدهدار بيان تفاصيل و جزئيات احكام و مسائل آن