اعراب شايستهترين مردم براى اعمال تجربه برپايى دولت فضيلت بودند ، دولتى كه خداوند در كتاب خود و بر زبان پيامبر خويش اركان و اصول و پشتوانههاى آن را مقرّر داشته و رسول خدا ( ص ) نيز راههاى ممكن اجراى احكام الهى را تبيين فرموده ، تفاصيل عباداتى واجب چون روزه ، نماز ، حج و زكات را روشن ساخته ، هر چند نماز در آخرين روزهاى اقامت آن حضرت در مكّهء مكّرمه در سفر روحانى معراج تشريع شده است .
خداوند براى برپايى چنين حكومتى مبانى ساختن جامعه و گروه را - از گروه كوچكى چون خانواده تا گروههاى بزرگتر و نحوهء روابط جامعهها در جنگ و صلح - وضع كرده است .
اينك در اينجا مناسب خواهد بود با اظهاراتى موجز دربارهء موضوعاتى كه در آن اشاره ما را از تصريح و اجمال ما را از تفصيل بىنياز نمىكند از اهداف اجتماعى و بين المللى و فراگير حكومت اسلامى سخن گوييم :
الف : تهذيب فردى ؛
يكى از اهداف اجتماعى اسلام [ يا اوّلين گام در ساختن جامعه اسلامى ] تهذيب يكايك افراد است تا از مجموع آنها واحدهاى سازگارى تشكيل يابد كه در نهايت جامعه را به وجود مىآورد . براى تحقّق چنين هدفى است كه عبادتهاى گوناگون تشريع شده و احكام خاصّى براى آنها معيّن و به مورد اجرا گذاشته شده است تا جامعه از ناپاكيها پيراسته شود و نيكان از آسيب شرآفرينى بدان در امان بمانند . به همين سبب از جمله نماز تشريع شده است ، عبادتى كه خداوند در مورد ثمره و نتيجهء واقعى آن مىفرمايد : « نماز [ انسان را ] از فحشاء و منكر باز مىدارد و ياد خداوند [ از هر چيزى ] برتر و والاتر است » « 3 » . به همين سبب روزه تشريع شده است تا جانها تطهير شود و روحانيّت و معنويّت بر آن غلبه كند ، ارادهها تقويت شود و هيچ يك از مؤمنان فرمانبر هواها و خواهشهاى نفس نباشد ، بلكه عقلش را بر شهوتش غلبه دهد و شهوت او چون
هامش
( 3 ) - عنكبوت / 45 .